Democratische Republiek Congo

In 2017 trok een nieuwe golf van geweld over de Democratische Republiek Congo (DRC), met miljoenen ontheemden tot gevolg.

Artsen Zonder Grenzen leidt een aantal van haar grootste projecten in de DRC. De hardnekkige crisissituaties in het oosten van het land en nieuwe noodsituaties elders in de DRC hebben in 2017 alleen al geleid tot 4,1 miljoen nieuwe ontheemden. De moeizame toegang tot verzorging dringt de levensverwachting in het land terug tot ongeveer 58 jaar. Bovendien sterft 1 op de 10 Congolese kinderen vóór ze vijf jaar worden.

In het gebied Kasaï sloegen meer dan 1,3 miljoen mensen op de vlucht voor het extreme geweld. Sommigen hielden zich wekenlang schuil in het regenwoud, ondanks hun nood aan dringende medische verzorging. De teams van AZG konden verschillende mensen verzorgen met diepe snijwonden door machetes of met kogelwonden. Het conflict heeft geleid tot een acute voedselcrisis in de landelijke gebieden. Ook het aantal gevallen van seksueel geweld is exponentieel toegenomen. De teams verzorgden personen met oorlogsverwondingen in een gerenoveerde vleugel van het ziekenhuis van Kananga. Ze voerden 1.204 chirurgische ingrepen uit en verzorgden slachtoffers van seksueel geweld.

Een ondervoed kind wordt bij de teams van AZG binnengebracht voor verzorging door zijn grootmoeder. Hij verloor zijn moeder in het geweld terwijl zijn hem borstvoeding gaf.
Een ondervoed kind wordt bij de teams van AZG binnengebracht voor verzorging door zijn grootmoeder. Hij verloor zijn moeder in het geweld terwijl zijn hem borstvoeding gaf. © Marta Soszynska, oktober 2017.

Geïntegreerde zorg in de provincies Noord- en Zuid-Kivu

Noord- en Zuid-Kivu blijven gebukt gaan onder de gevolgen van de verwoestende oorlogen van de jaren 90. Er wordt nog steeds gevochten en de provincies tellen inmiddels meer dan 1,5 miljoen ontheemden. In 2017 werd de situatie nog erger, met een toename van de humanitaire en medische behoeften tot gevolg.

De teams voeren vandaag nog vier geïntegreerde projecten in Masisi, in Noord-Kivu. Ze steunen een ziekenhuis, gezondheidscentra en door de gemeenschap beheerde zorgcentra.

De strijd tegen epidemieën

Noodinterventies vormen de hoofdactiviteit van AZG in de DRC. Er werd een specifiek team samengesteld onder de naam Pool d’Urgence Congo (PUC). De PUC waakt over de gezondheidssituatie en staat paraat voor snelle interventies in geval van opflakkerend geweld, ontheemding en uitbraken van epidemieën in het uitgestrekte land.

In 2017 werden 11.630 vermeende gevallen van cholera gemeld en werden 509 overlijdens opgetekend in de gezondheidszones onder toezicht van de PUC, op een totaal van 44.320 vermeende gevallen en 850 overlijdens in het hele land. De PUC trok al naar diverse regio’s om in te grijpen, meer bepaald in de provincies Kongo Central en Lomami.

In 2017 werden 18.306 vermeende gevallen van mazelen en 204 overlijdens opgetekend in de gebieden die door de PUC worden opgevolgd, op een totaal van 38.186 vermeende gevallen en 483 overlijdens in de hele DRC. De PUC hield vaccinatiecampagnes in diverse gezondheidszones en zorgde ervoor dat patiënten met mazelen werden opgenomen, meer bepaald in Maniema, de Evenaarsprovincie en Lomami.

Sinds midden 2017 bestrijdt AZG een uitbraak van cholera in de provincies Noord- en Zuid-Kivu. De ziekte is er endemisch, maar verspreidde zich in de rest van het land en groeide zo uit tot een van de zwaarste uitbraken van de laatste twee decennia in de DRC.

AZG trok in mei ook naar het afgelegen Likati om het hoofd te bieden aan een ebola-epidemie. Hoewel de uitbraak snel onder controle was, eiste de ziekte vier levens.

Een kind wordt gecontroleerd op symptomen van cholera in het cholerabehandelingscentrum van Katana, Zuid-Kivu
Een kind wordt gecontroleerd op symptomen van cholera in het cholerabehandelingscentrum van Katana, Zuid-Kivu. © Marta Soszynska , oktober 2017.

De aanhoudende gezondheidsproblemen aanpakken

Malaria is endemisch en de belangrijkste doodsoorzaak in de DRC. De teams van AZG verzorgden 856.531 malariapatiënten in 2017, een aantal dat aanzienlijk hoger ligt dan voor elke andere ziekte. Met het oog op betere behandelingen experimenteert AZG met nieuwe zorgmodellen op maat van de lokale situatie, bijvoorbeeld door grootschalige gemeenschapsprojecten uit te rollen.

De gezondheid van vrouwen blijft een belangrijk aandachtspunt in de meeste AZG-projecten. De organisatie verzorgt vrouwen die abortus lieten uitvoeren in onhygiënische omstandigheden en slachtoffers van seksueel geweld op grond van geslacht, voornamelijk in Kasaï, en in Noord- en Zuid-Kivu.

Daarnaast kwam AZG tussen in de provincies Noord- en Zuid-Kivu en in het gebied Kasaï om het hoge aantal gevallen van ondervoeding bij kinderen aan te pakken.

AZG biedt nog steeds medische verzorging en geïntegreerde psychosociale steun aan hiv- en aidspatiënten in Kinshasa. Het team werkt samen met het nationale hiv-bestrijdingsprogramma, partnerorganisaties en patiëntenverenigingen om de toegang tot de screening en behandeling van de ziekte te vergroten. In 2017 behandelde de aidsbehandelingseenheid van AZG meer dan 2.990 patiënten in een ver gevorderd stadium van de ziekte.

Dokters op hun ronde in het CHK-ziekenhuis in Kinshasa dat door Artsen Zonder Grenzen wordt beheerd. Hier worden patiënten met gevorderde hiv behandeld. © Kris Pannecoucke, juni 2017.
Dokters op hun ronde in het CHK-ziekenhuis in Kinshasa dat door Artsen Zonder Grenzen wordt beheerd. Hier worden patiënten met gevorderde hiv behandeld. © Kris Pannecoucke, juni 2017.

Onze vermiste collega’s

Op 11 juli 2013 werden vier AZG-medewerkers ontvoerd in Kamango, in het oosten van de Democratische Republiek Congo, toen ze er de gezondheidssituatie in kaart brachten. Chantal wist in augustus 2014 te ontsnappen, maar van Philippe, Richard en Romy ontbreekt nog steeds elk spoor. AZG blijft vastberaden ijveren voor hun vrijlating en schakelde daarvoor een crisisbeheerteam in. Op 30 september 2017 werd een lid van dat team echter veroordeeld tot 10 jaar cel wegens pogingen om die crisis te verhelpen. AZG blijft alles in het werk stellen voor een goede afloop.