Democratische Republiek Congo

De Democratische Republiek Congo (DRC) gaat al decennialang gebukt onder al dan niet gelijktijdige crisissen en een bijzonder beperkte medische capaciteit. Ook 2018 kende een toename in extreem geweld en veelvuldige, forse uitbraken van ziekten.

In 2018 had Artsen Zonder Grenzen 54 projecten lopen, verspreid over 17 van de 26 provincies. We boden er diensten aan van basisgezondheidszorg tot voeding, pediatrie, verzorging voor slachtoffers van seksueel geweld en behandelingen voor patiënten met hiv/aids. Zo kunnen mensen in nood bij Artsen Zonder Grenzen terecht voor een integraal aanbod medische hulp. We reageerden in 2018 ook op negen uitbraken van mazelen en twee opeenvolgende uitbraken van ebola, inclusief de grootste epidemie ooit in het land, die tegen het einde van het jaar nog steeds woedde.

In Mangina, in de provincie Noord-Kivu, brak in augustus een tweede ebola-epidemie op een paar maanden tijd uit. De epidemie werd uiteindelijk de grootste die het land ooit heeft gekend en was eind 2018 alles behalve onder controle. © Karin Huster, augustus 2018.
In Mangina, in de provincie Noord-Kivu, brak in augustus een tweede ebola-epidemie op een paar maanden tijd uit. De epidemie werd uiteindelijk de grootste die het land ooit heeft gekend en was eind 2018 alles behalve onder controle. © Karin Huster, augustus 2018. 

Hulp voor ontheemden en gastgemeenschappen

Sinds 2016 maakte het geweld in de Kasaï-regio naar schatting 1,4 miljoen nieuwe ontheemden. In 2018 steunden onze teams in de regio referentieziekenhuizen in Kakenge, Kananga, Tshikapa en Tshikula, naast 35 gezondheidscentra in de omliggende gebieden. Ze boden er nutritionele en pediatrische zorgen, kraamzorg, traumachirurgie, verzorging voor slachtoffers van seksueel geweld en doorverwijzingen. In de gezondheidszone van Kamonia, in het zuiden van de provincie Kasaï, boden we eveneens medische hulp aan de Congolese bevolking die uit buurland Angola werd verdreven.

Een gezondheidspromotor in het kamp voor intern ontheemden in Lingi, in het gebied Djugu, in de de provincie Ituri. Hij licht er de mensen in over goede hygiënische praktijken en de zorg die we aanbieden in de regio. © Juliette Muller, november 2018.
Een gezondheidspromotor in het kamp voor intern ontheemden in Lingi, in het gebied Djugu, in de de provincie Ituri. Hij licht er de mensen in over goede hygiënische praktijken en de zorg die we aanbieden in de regio. © Juliette Muller, november 2018.

We hielden meer dan 80.000 medische consultaties in de stad Bunia en in Djungu-grondgebied in de provincie Ituri, waar confrontaties tussen gemeenschappen en gewapende groeperingen bijkomende, grootschalige migratiestromen teweegbrachten. We bouwden ook latrines en douches, grepen in bij uitbraken van mazelen en cholera, en verzorgden slachtoffers van seksueel geweld.

We bleven hulp bieden aan ontheemden die in 2017 op de vlucht sloegen voor geweld in Kalemie, in de provincie Tanganyika. We voorzagen hulpkits en water, naast gemeenschapsgerichte gezondheidszorg en psychologische bijstand. We hebben ook nieuwe primaire en secundaire gezondheidszorgdiensten opgezet voor slachtoffers van geweld en ontheemden in Salamabila, in de provincie Maniema, en in Kalongwe, in Zuid-Kivu.

Aan het einde van het jaar stuurden we een noodhulpteam uit om de duizenden mensen te helpen die op de vlucht waren voor extreem geweld in de buurt van Yumbi, in de westelijk gelegen provincie Mai-Ndombe.

Om vluchtelingen uit de Centraal-Afrikaanse Republiek te helpen die zich in het noorden van de DRC hadden gevestigd, steunden we ziekenhuizen en gezondheidscentra in Gbadolite en Mobayi-Mbongo, in de provincie Noord-Ubangi, en boden we ook de lokale gemeenschap hulp via mobiele klinieken. In Bili, in dezelfde provincie, steunden we de spoed-, pediatrie- en neonatologieafdelingen van het hoofdziekenhuis en 50 gemeenschapsgeleide gezondheidscentra en -posten.

Naar het oosten toe, en bij de grens met Zuid-Soedan, behandelden we meer dan 48.000 vluchtelingen in de geïmproviseerde kampen van Karagba en Ulendere.

De kleine Anny, 6 dagen in ons ziekenhuis in Bili. We bahandelen haar voor ondervoeding en malaria. © Carl Theunis, april 2018.
De kleine Anny, 6 dagen in ons ziekenhuis in Bili. We bahandelen haar voor ondervoeding en malaria. © Carl Theunis, april 2018.

Een integraal zorgaanbod in Noord- & Zuid-Kivu

De oostelijk gelegen provincies Noord- en Zuid-Kivu worden al meer dan 25 jaar door conflicten geplaagd. Artsen Zonder Grenzen leidt er tal van langlopende projecten om de continuïteit van de zorg te garanderen. Daarnaast zetten we noodhulpacties op voor trauma’s als gevolg van geweld en ontheemding.

In Noord-Kivu bieden onze teams programma’s voor integrale medische zorg in Lubero, Masisi, Mweso, Rutshuru en Walikale, ter ondersteuning van de hoofdziekenhuizen en omliggende zorgcentra waar mensen terechtkunnen voor basis- en secundaire gezondheidszorg. We bieden onder meer spoed- en intensieve zorgen, chirurgie, nutritionele-, kraam- en pediatrische zorg, gemeenschapsgerichte gezondheidszorg en outreach-activiteiten zoals grootschalige vaccinatiecampagnes in moeilijk toegankelijke gebieden.

In Zuid-Kivu bieden we de vluchtelingen, ontheemden en lokale gemeenschappen behandelingen aan voor malaria, hiv, tuberculose, ondervoeding, acute luchtwegeninfecties en verschillende vormen van diarree. Onze teams waren actief in een tiental faciliteiten verspreid over de provincie, inclusief een nieuw gezondheidscentrum in Kusisa. Het centrum werd in 2018 gebouwd en telt een kraamafdeling, een afdeling pediatrie, een spoedafdeling en een operatiezaal.

Slachtoffers van seksueel geweld verzorgen

In Kananga, in de provincie Lulua behandelden we maandelijks 200 tot 250 slachtoffers van seksueel geweld in 2018, voornamelijk vrouwen, maar ook mannen en jonge kinderen.

We organiseerden ook psychologische en medische diensten voor slachtoffers van seksueel geweld in een ziekenhuis en vier gezondheidscentra in Salamabila, in de provincie Maniema. Daarnaast breidden we onze diensten uit in zes bijkomende gezondheidscentra in de buurt van Mambasa, in de provincie Ituri. We maken daarbij gebruik van mobiele applicaties om de levering van behandelingen voor 5.500 patiënten met seksueel overdraagbare aandoeningen en slachtoffers van seksueel geweld te verbeteren.

In onze kliniek voor slachtoffers van seksueel geweld in Walikale, in Noord-Kivu, bieden we overigens medische en geestelijke gezondheidszorg, en diensten voor gezinsplanning.

Hulp bij epidemieën

Ingrijpen in geval van epidemieën is een kerntaak voor Artsen Zonder Grenzen in de DRC. In 2018 voerden onze noodhulpteams epidemiologisch toezicht en initiële diagnosestellingen op tien locaties verspreid over het land. Die leidden tot verscheidene noodinterventies.

We grepen doorheen het jaar in bij negen uitbraken van mazelen in de provincies Haut-Uele, Ituri, het gewezen Katanga, Kasaï, Maniema en Tshopo, met verzorging en steun aan het ministerie van Volksgezondheid om de verdere verspreiding een halt toe te roepen.

In Maleke, Kabondo, Kisangani in de provincie Tshopo voerden we een uitgebreide vaccinatiecampagne tegen de mazelen. © Juliette Muller, september 2018.
In Maleke, Kabondo, Kisangani in de provincie Tshopo voerden we een uitgebreide vaccinatiecampagne tegen de mazelen. © Juliette Muller, september 2018.

We verleenden steun aan het ministerie om grote uitbraken van cholera het hoofd te bieden op tal van locaties, waaronder steden als Kinshasa, Lubumbashi, Ngandajika en Mbuji-Mayi.

In Maniema bleven we het ministerie van Volksgezondheid steunen bij het beheer, de actieve opsporing en de behandeling van de slaapziekte (menselijke Afrikaanse trypanosomiasis).

Ook hiv/aids vormt een dodelijke dreiging in het land, met een alarmerend hoog aantal patiënten in een vergevorderd stadium van de ziekte. Zij hebben dringend nood aan verzorging in het ziekenhuis, voor zover een behandeling nog kan baten.

We voeren een grootschalig programma rond hiv/aids in het Centre Hospitalier Kabinda in Kinshasa. Daar boden we in 2018 verzorging aan meer dan 2.000 mensen, onder wie patiënten in een vergevorderd stadium van hiv. Onze teams steunen de hiv/aidsactiviteiten van twee andere ziekenhuizen in Kinshasa, en leiden hiv-begeleidingsprogramma’s in drie gezondheidscentra van de stad. Verder biedt Artsen Zonder Grenzen technische en financiële steun aan vijf zorgvoorzieningen in Goma, waaronder het algemeen ziekenhuis van Virunga. Die activiteiten moeten de zorgverstrekking voor hiv-patiënten en de toegang tot antiretrovirale behandelingen verbeteren.