Zuid-Soedan

Artsen Zonder Grenzen heeft in Zuid-Soedan het hele jaar door dringende medische hulp verleend, een voortvloeisel van de oorlog en epidemieën, en heeft daarnaast zijn uiterste best gedaan om de reeds bestaande zorgprogramma’s in stand te houden.

Sinds de heropflakkering van het conflict in december 2013 zijn tienduizenden Zuid-Soedanezen gestorven en moest ongeveer een derde van de bevolking op de vlucht slaan. Twee miljoen Zuid-Soedanezen zijn naar de buurlanden gevlucht, twee miljoen andere vertrokken naar een ander gebied in eigen land. Veiligheid was in 2017 voor de humanitaire hulporganisaties nog steeds de belangrijkste inzet: hun installaties werden aangevallen en in sommige gebieden werd werken nog hachelijker. AZG runt programma’s voor primaire en secundaire zorg in ziekenhuizen en klinieken, organiseert op het terrein activiteiten voor de ontheemden en voor afgelegen gemeenschappen, schiet te hulp bij noodsituaties en epidemieën en voert preventieacties uit, bijvoorbeeld vaccinatiecampagnes.

De regio Upper Nile

In 2017 heeft AZG een noodvoedingsinterventie gedaan nadat melding was gemaakt van zware ondervoeding in de districten Mayendit en Leer, waar al jarenlang een gewelddadig conflict aan de gang is. AZG heeft er een systeem ingevoerd waarbij het Zuid-Soedanese personeel de inlandse vluchtelingen op hun tocht kan begeleiden en is er op die manier in geslaagd de continuïteit van de medische zorgverlening te waarborgen, ook aan slachtoffers van seksueel geweld.

Een moeder van twee uit de regio Mayendit ontvangt therapeutische voeding voor haar twee ondervoede kinderen.
Een moeder van twee uit de regio Mayendit ontvangt therapeutische voeding voor haar twee ondervoede kinderen. © Nicolas Peissel, februari 2017.

AZG blijft ook primaire en secundaire zorg verlenen in Lankien en behandelt daar voornamelijk gevallen van kala azar (viscerale leishmaniasis), hoewel het personeel door de gevechten al meerdere malen gedwongen werd zich terug te trekken en de burgers spoorslags de brousse in moesten vluchten. Toen een cholera-epidemie uitbrak, heeft het team naast een behandelingscentrum in Lankien ook orale rehydratiepunten geopend in drie zones in de omgeving.

In Fangak, een afgelegen gebied dat door de oppositie wordt gecontroleerd, managet AZG de spoedeisende hulp, het operatiekwartier, het voedingscentrum met residentiële behandeling, de afdelingen voor volwassenen en kinderen, en de materniteit van het ziekenhuis van Old Fangak. In 2017 hebben AZG-medewerkers een polikliniek geopend in Phom, een nabijgelegen plaats, en mobiele klinieken ingezet langs de rivier de Zeraf.

In Pibor verstrekken onze teams met mobiele klinieken basiszorg aan de gemeenschappen in de buurt. © Frederic Noy, december 2017.
In Pibor verstrekken onze teams met mobiele klinieken basiszorg aan de gemeenschappen in de buurt. © Frederic Noy, december 2017.

AZG is de enige organisatie die nog medische zorg verstrekt aan de Murle in Pibor. Het team werkt er in een centrum voor eerstelijnszorg en in twee medische posten, in Lekongole en Gumruk. Op het hoogtepunt van de nutritionele crisis in 2017 hadden we drie keer meer patiënten met ondervoeding dan in 2016.

De kliniek van AZG in Pibor werd in 2017 twee keer aangevallen, waardoor het team zijn activiteiten moest opschorten. Gewelddadige confrontaties hebben ook geleid tot de stopzetting van twee projecten van AZG in Upper Nile. Eind januari dwongen gevechten tussen het regeringsleger en de oppositie in Wau Shilluk de bevolking en het personeel van AZG te vluchten. Het AZG-ziekenhuis werd geplunderd en vernield, en het team verhuisde naar Kodok, waar het zorg bleef verlenen aan degenen die gevlucht waren. In april werd ook Kodok aangevallen. De AZG-medewerkers en de patiënten sloegen samen met de lokale bevolking opnieuw op de vlucht, naar Aburoc. Daar heeft het team een veldhospitaal ingericht. Het heeft er de cholera-epidemie bestreden die in het geïmproviseerde kamp was uitgebroken en hulp verleend aan de geïsoleerde gemeenschappen door de zorgvoorziening te decentraliseren.

Naar het einde van het jaar toe, na nog meer gevechten en nog meer verhuizingen, is AZG begonnen met het inleggen van ziekenhuisboten om medische zorg te verstrekken in de afgelegen dorpen langs de rivieren de Akobo en de Pibor, waar gezondheidsvoorzieningen een zeldzaamheid zijn. AZG blijft daarbij gebruikmaken van zijn gedecentraliseerde eerstelijnszorgmodel om zoveel mogelijk mensen in de verspreid levende gemeenschappen te kunnen bereiken.

In de stad Mayom heeft AZG nog steeds, samen met het ministerie van Volksgezondheid, een kliniek waar eerstelijnszorg en spoedeisende hulp wordt aangeboden en daarnaast ook behandelingen tegen hiv/aids en tuberculose (TB) worden verstrekt.

PoC-kampen (Protection of Civilians Sites)

AZG biedt nog steeds medische zorg aan in de PoC-kampen van de VN. Die tijdelijke kampen werden opgericht om de bevolking te beschermen die in december 2013 aan het geweld probeerde te ontsnappen. Vier jaar later zitten nog steeds honderdduizenden mensen vast in een vijandige en ongezonde omgeving, waar de levensomstandigheden ver onder de aanvaardbare normen liggen.

seksuele voorlichting in bentiu
Het team van 'de gele bloem' staat dagelijks aan de ingang van het kamp om vrouwen te informeren over de gratis en anonieme toegang tot seksuele gezondheidszorg. Veel vrouwen zijn hier slachtoffer van seksueel geweld maar durvven geen hulp zoeken uit vrees door de gemeenschap verstoten te worden. © Peter Bauza, september 2017.

In Bentiu heeft AZG een ziekenhuis met 160 bedden. Het biedt secundaire en chirurgische zorg en behandelt slachtoffers van seksueel geweld. In dit PoC-kamp, het grootste van het land, verblijven meer dan 110.000 mensen.

Het PoC-kamp van Malakal herbergt ongeveer 25.000 ontheemden. AZG biedt er secundaire zorg en geestelijke gezondheidszorg aan.

AZG leidt ook een ziekenhuis in de stad Malakal en is begonnen met zorgverlening aan de afgelegen gemeenschappen in de omgeving van de stad.

De regio Equatoria

Halfweg 2016 bereikte de nieuwe frontlijn de regio Equatoria en honderdduizenden mensen moesten vanwege het geweld hun huizen verlaten. Vanwege de grote onveiligheid was de actieradius van AZG beperkt en kon het niet overal tegemoet komen aan de enorme humanitaire noden van de ontheemden. Vooral de stedelijke centra waren moeilijk bereikbaar, want daar werd hevig gevochten tussen het regeringsleger en de troepen van de oppositie.

Bovendien werd het dienstdoende personeel van AZG in Yei op 4 januari gearresteerd door de Zuid-Soedanese strijdkrachten. Twee medewerkers werden op 27 januari vrijgelaten, de andere vier op 31 maart. Dit incident baarde ons grote zorgen, want de betrokken medewerkers hadden hard gewerkt om de noodlijdende bevolking levensnoodzakelijke zorg te verstrekken. AZG heeft desalniettemin besloten zijn engagement en zijn activiteiten in dat gebied verder te zetten. Het team van Yei verleent basiszorg in twee klinieken in de stad.

In Mundri focust het team voor eerstelijnszorg zich op de gezondheid van moeders en kinderen en op gemeenschapszorg voor slachtoffers van seksueel geweld. In Yambio is AZG verdergegaan met zijn hiv/aids-programma ‘Test and treat’ en blijft het mobiele klinieken inzetten voor de ontheemden.

Het 'Test and Treat'-programma rond hiv in Yambio. © Charles Atiki Lomodong, oktober 2017.
Het 'Test and Treat'-programma rond hiv/aids in Yambio. © Charles Atiki Lomodong, oktober 2017.

De regio Bahr el Ghazal

In maart is AZG gestopt met zijn mobiele klinieken in Wau en omgeving omdat andere organisaties medische activiteiten hebben opgestart in dit door oorlog geteisterde gebied.

AZG runt de afdeling pediatrie en de materniteit van het overheidsziekenhuis in Aweil, waar malaria nog steeds de belangrijkste oorzaak voor opname is. Tijdens het regenseizoen helpen onze teams ook vijf gezondheidscentra om die ziekte op te sporen en te behandelen.

Abyei, de regio met een apart administratief statuut

Om de capaciteit te verhogen, worden op drukke momenten tenten ingericht om patiënten op te vangen. vanaf 19u worden de muskietennetten neergelaten om de verdere verspreiding van malaria tegen te houden. Bijna 92% van de nieuwe patiënten testen hier positief.
Om de capaciteit te verhogen, worden op drukke momenten tenten ingericht om patiënten op te vangen. vanaf 19u worden de muskietennetten neergelaten om de verdere verspreiding van malaria tegen te houden. Bijna 92% van de nieuwe patiënten testen hier positief. © Peter Bauza, november 2017.

AZG runt in Agok het enige doorverwijsziekenhuis in de regio en biedt er primaire en secundaire zorg, met inbegrip van chirurgie, aan de meer dan 140.000 inwoners. Vanwege de toegenomen behoefte aan gespecialiseerde zorg is AZG begonnen met het opknappen en uitbreiden van dat ziekenhuis. De nieuwe hospitalisatiedienst, die half 2018 klaar moet zijn, zal plaats bieden aan ruim 140 ziekenhuispatiënten.

Soedanese vluchtelingen

AZG werkt nog steeds in de Soedanese vluchtelingenkampen. In Yida leidt het een hospitalisatie-unit, een voedingscentrum voor residentiële behandeling, een neonatale afdeling en een afdeling voor de behandeling van hiv/aids en tuberculose.

In Doro heeft AZG een nieuw ziekenhuis gebouwd, waardoor het patiënten beter kan behandelen en infecties beter kan bestrijden. Het team heeft een massale vaccinatie- en besproeiingscampagne opgezet om het aantal malariagevallen terug te dringen. Daarnaast heeft AZG ambulante zorg en vaccinaties verstrekt aan 21.000 Zuid-Soedanezen die in het dorp dicht bij Maban wonen. Het team heeft zijn vaccinatie-activiteiten uitgebreid naar de naburige gebieden, die in handen zijn van de oppositie.