Syrië

De oorlog woedde verder in Syrië in 2018 en liet een spoor van miljoenen mensen achter die nood hebben aan dringende medische of humanitaire hulp.

Burgers, civiele zones en civiele infrastructuur, inclusief medische voorzieningen, kwamen in 2018 opnieuw in de vuurlinie te liggen. Duizenden mensen zijn om het leven gekomen of raakten gewond en nog veel meer moesten hun woonplaats verlaten. Artsen Zonder Grenzen bleef werkzaam in Syrië, maar onze activiteiten werden sterk belemmerd door de onveiligheid en slechte bereikbaarheid.

Onze teams hebben afzonderlijke analyses uitgevoerd om de medische behoeften in kaart te brengen en te bepalen welke bijstand we konden aanbieden. In de toegankelijke gebieden hebben we ziekenhuizen en gezondheidscentra beheerd of ondersteund. Daarnaast hebben we ook medische zorg verleend in kampen voor ontheemden.

In onbereikbare gebieden bleven we onze ondersteuning vanop afstand bieden, gaande van schenkingen van geneesmiddelen, medische apparatuur en hulpgoederen, over de opleiding van medisch personeel op afstand, tot het aanbieden van technisch en medisch advies en financiële bijstand om de exploitatiekosten van de centra te dekken.

MSF teams assessing the medical and humanitarian needs in Al Mishlab. east of Raqqa. 2 November. “When we first visited Mishlab, east of Raqqa, it was a ghost town, but on our latest visit, some people had returned to check on their houses, Some found their homes in ruins; others found dead bodies and explosive devices in their houses, gardens and in the streets.” says Craig Kenzie, leader of MSF’s Raqqa response team
De teams van AZG onderzoeken de medische en humanitaire noden in Al Mishlab, ten oosten van Raqqa. © Diala Ghassan, november 2017.

Noordwest-Syrië

Duizenden mensen die moesten uitwijken voor de gevechten rond Damascus, Homs en Daraa vestigden zich in 2018 in de noordelijke gouvernementen Idlib en Aleppo. De teams van Artsen Zonder Grenzen verleenden kraamzorg, algemene eerstelijnszorg en behandelingen voor niet-overdraagbare aandoeningen (NOA’s) met behulp van mobiele klinieken, hulpgoederen en betere watsan-systemen. We organiseerden ook grootschalige vaccinatiecampagnes in en rond de kampen en ondersteunden vaccinatieprogramma's in gezondheidscentra.

We boden hulp aan bij de verstrekking van eerste- en tweedelijnszorg in verschillende ziekenhuizen en klinieken in de buurt van Idlib en Aleppo. Daarbij stonden we verschillende diensten bij zoals interne en ambulante afdelingen, de spoeddienst, de afdeling intensieve zorgen, operatiezalen, bloedbanken, kraamafdelingen. We behandelden ook gevallen van NOA's en thalassemie. Dat gebeurde allemaal in samenspraak met de lokale autoriteiten.

In Kobane/Ain Al Arab, in het noordoosten van Aleppo, bleven we samenwerken met de lokale gezondheidsdiensten om voorzieningen voor basisgezondheidszorg te herstellen en externe consultaties, vaccinaties, psychologische ondersteuning en kraamzorg te voorzien. Ondertussen runden we in Atmeh, in Idlib, nog steeds een gespecialiseerd brandwondencentrum dat chirurgische ingrepen, huidtransplantaties, wondverzorging, fysiotherapie en psychologische ondersteuning aanbiedt. In 2018 werden er gemiddeld 150 ingrepen per maand uitgevoerd. Ernstige of gecompliceerde gevallen werden per ziekenwagen overgebracht naar Turkije. Toen de kampen in Atmeh getroffen werden door plotselinge stortvloeden, deelden we tenten, dekens en andere hulpgoederen uit aan de meest hulpbehoevenden.

Door veranderingen op het terrein en een verschuiving van de behoeften werden in 2018 bepaalde projecten in het noordwesten uit handen gegeven aan de lokale autoriteiten. Andere werden vanop afstand beheerd. In het noorden van Idlib slaagden we er dan weer in een akkoord te sluiten voor het gezamenlijke beheer van drie hoofdziekenhuizen. Dat hield in dat we medische strategieën en protocollen uittekenden in overleg met de ziekenhuisdirecteuren, alle dienstverleningsposten ondersteunden, geneesmiddelen en andere medische middelen schonken en alle lopende kosten dekten, inclusief de lonen van personeelsleden. Artsen Zonder Grenzen voorzag ook levensreddende geneesmiddelen en opvolging voor nagenoeg 100 niertransplantatiepatiënten in Idlib.

In het vluchtelingkamp van Idlib verzorgen we de ontheemde bevolking via mobiele klinieken. © Mohammed Homidan, mei 2018.
In het vluchtelingkamp van Idlib verzorgen we de ontheemde bevolking via mobiele klinieken. © Mohammed Homidan, mei 2018.

Noordoost-Syrië

De gevechten hielden aan in delen van het gouvernement Deir ez-Zor. Dat mondde uit in verdere migratiestromen en burgerslachtoffers. Bijzonder veel oorlogsgewonden werden binnengebracht in de voorzieningen van Artsen Zonder Grenzen in Noordoost-Syrië. Elders in het gouvernement en in Hassakeh en Raqqa was de situatie relatief kalm. Eerdere ontheemden ten gevolge van de hevige gevechten en offensieven in Raqqa en Deir ez-Zor begonnen terug te keren naar huis. In die gebieden is de gezondheidsinfrastructuur grotendeels vernietigd en liggen hele steden en dorpen bezaaid met landmijnen en onontplofte oorlogsresten. Onze teams behandelden in 2018 in Hassakeh en Raqqa honderden patiënten die verwondingen opgelopen hadden door landmijnen, boobytraps en achtergelaten springtuigen.

We hielpen bij de heropbouw van de gezondheidsvoorzieningen in de gouvernementen Hassakeh, Raqqa en Deir ez-Zor. In samenspraak met de lokale gezondheidsautoriteiten ondersteunden we daarnaast de verlening van een groot aantal diensten: chirurgie, fysiotherapie, kraamzorg, reproductieve en geestelijke gezondheidszorg, pediatrie, vaccinaties, bloedbanken en behandelingen voor NOA’s. In Raqqa en Tabqa verleenden we primaire gezondheidszorg en geestelijke gezondheidszorg en voorzagen we een behandelingsprogramma voor leishmaniase. In oktober droegen we ons ziekenhuis in Tabqa over aan de lokale gezondheidsraad. We leidden ook een programma voor thalassemie in het ziekenhuis van Tal Abyad. In het kader daarvan voerde ons team 2.606 bloedtransfusies uit en startte het een chelatietherapie op voor 226 patiënten.

In de kampen voor ontheemden verleenden we kraamzorg en geestelijke gezondheidszorg, dienden we vaccinaties toe, deelden we matrassen, dekens en hygiënekits uit en bouwden we watsan-voorzieningen. Daarbovenop beheerden we in het kamp in Ain Issa een wondverzorgingszaal, behandelden we ondervoeding en NOA's en voorzagen we geestelijke gezondheidszorg en doorverwijzingen naar ziekenhuizen.

In 2018 was Artsen Zonder Grenzen een van de enige organisaties die medische zorg verleende in de stad Raqqa. Daar beheerden we een eerstelijnszorgcentrum en een stabilisatiecentrum. We renoveerden delen van het nationale ziekenhuis van Raqqa en bleven de pediatrie-, kraam- en chirurgieafdelingen van het ziekenhuis van Tal Abyad bijstaan in het noorden. Daarnaast ondersteunden of voerden we vaccinatiecampagnes in het hele gouvernement.

In West-Aleppo zetten we een vaccinatiecampagne op poten, gericht op kinderen onder de vijf jaar. © Sonia Verma, april 2018.
In West-Aleppo zetten we een vaccinatiecampagne op poten, gericht op kinderen onder de vijf jaar. © Sonia Verma, april 2018.

Damascus en Centraal-Syrië

Naarmate de strijd om Oost-Ghouta aanwakkerde, hadden we het moeilijk om de gemeenschappen te ondersteunen die reeds vijf jaar lang onder het juk van de oorlog leven.

In de eerste twee weken van het offensief, tussen 18 februari en 3 maart, maakten de geïmproviseerde ziekenhuizen en medische centra die Artsen Zonder Grenzen steunde vanuit naburige landen melding van 4.829 gewonden en 1.005 doden. De toestroom van doden en gewonden hield aan, maar de situatie werd nadien te chaotisch om nog betrouwbare gegevens te kunnen vergaren.

Toen de strijd aanving, steunden we twintig medische voorzieningen, sommige bijna helemaal, andere als een partner 2in samenwerking met andere ngo’s. Uiteindelijk werden al die voorzieningen op één na vernietigd of verlaten en onze activiteiten in de omgeving namen een einde.

Ten noorden van de stad Homs ondersteunden we vanop afstand acht plattelandsziekenhuizen en -gezondheidscentra tot in mei. Toen bereikten de strijdende partijen een overeenkomst en nam de Syrische regering zowel de administratieve als militaire leiding over het gebied. Op dat moment hielden de medische netwerken die we ondersteunden op met bestaan.

Gouvernementen Daraa en Quneitra

Omdat de leiding over Daraa en Quneitra in juni in andere handen overging, waren we genoodzaakt onze steun aan acht gezondheidsvoorzieningen in de regio op te zeggen. Daar boden we medische, technische en logistieke ondersteuning aan om de toegang tot de gezondheidszorg te verbeteren voor ontheemden en lokale gemeenschappen. We startten een hulplijn voor geestelijke gezondheidszorg op aan het einde van 2017 en voorzagen ook telegeneeskunde gedurende de eerste helft van 2018.