Libië

Ondanks de aanhoudende onstabiliteit blijft Libië een bestemming voor gastarbeiders uit heel Afrika en een transitland voor migranten, asielzoekers en vluchtelingen die de Middellandse Zee proberen over te steken om Europa te bereiken.

In 2018 verleende Artsen Zonder Grenzen medische bijstand aan migranten en vluchtelingen die onrechtvaardig vastgehouden werden in detentiecentra die theoretisch onder leiding van het ministerie van Binnenlandse Zaken staan.

Veel van onze patiënten in de centra waren erg kwetsbare personen, bijvoorbeeld niet-begeleide minderjarigen, zogende moeders en hun pasgeborenen, en slachtoffers van mensensmokkel die lange tijd in gevangenschap doorbrachten zonder voedsel en blootgesteld werden aan folteringen en extreem geweld, zoals het ombrengen van familieleden.

De meeste medische problemen die we behandelden stonden in verband met de schrijnende leefomstandigheden in de kampen of werden daardoor verergerd. De kampen zijn immers overbevolkt, beschikken niet over voldoende voedsel, drinkwater en latrines, wat de verspreiding van acute luchtwegeninfecties, tuberculose, allerlei vormen van diarree en huidziekten zoals schurft in de hand werkt. Door de zware beproeving die gepaard gaat met opsluiting voor onbepaalde duur worden psychische aandoeningen en trauma’s vaak erger.

Artsen Zonder Grenzen hekelde deze onaanvaardbare situatie die opzettelijk bestendigd wordt door de Europese beleidsmakers, maar we zagen weinig vooruitgang. Integendeel, de campagne die gevoerd werd om reddingsschepen op de Middellandse Zee te criminaliseren en het feit dat de EU de verantwoordelijkheid voor die operaties heeft overgedragen aan de Libische kustwacht zorgden ervoor dat de Libische kust nog verder afgesloten werd. Daardoor kwamen kwetsbare personen vast te zitten in een land waar hun leven gevaar loopt en waar de mensenrechten ernstig geschonden worden, zoals de Verenigde Naties en andere organisatie al gestaafd hebben. 

detentie in libie
Op 2 september 2017 werden 276 drenkelingen door de Libische kustwacht naar een dententiecentrum  gebracht. Overlevenden getuigden aan onze teams dat meer dan 100 mensen zijn verdronken die dag.  © Sara Creta.

In 2018 verrichtten onze teams meer dan 31.500 medische consultaties in detentiecentra in Tripoli, Misrata, Khoms en Zliten en verwezen ze meer dan 1.000 patiënten door naar secundaire zorgfaciliteiten. In tientallen gevallen in Misrata en Khoms kwamen we in contact met mensen die teruggebracht waren van de zee door de Libische kustwacht of door commerciële schepen die de internationale vluchtelingenwetgeving en maritieme verdragen schenden. We voerden in 2018 zo’n 140 EHBO-consultaties uit op ontschepingsplaatsen. 

We bleven actief in Bani Walid, een belangrijk platform voor smokkelaars en mensensmokkelaars. Daar verleenden we bijstand aan mensen die gevangengehouden werden door criminele netwerken in het gebied, maar erin geslaagd waren te ontsnappen of vrijgelaten waren. We hielden 810 medische consultaties met slachtoffers en verwezen een tiental personen door voor tweedelijnszorg in Misrata of Tripoli.

De meeste migranten en vluchtelingen wonen buiten de detentiecentra of worden op geheime locaties vastgehouden. Net als de lokale gemeenschappen in Libië worden ze getroffen door de achteruitgang van het openbare gezondheidssysteem, dat kampt met ernstige tekorten aan geneesmiddelen en personeel. In 2018 verrichtten onze teams 2.500 ambulante consultaties in Tawergha en Misrata bij de lokale bevolking en bij migranten, en verstrekten we pre- en postnatale zorg aan vrouwen uit Bani Walid. We zetten echter wel een punt achter ons project in Benghazi, in het oosten van het land, omdat onze aanwezigheid daar minder relevant geworden was.