België

In België wordt de situatie voor migranten en vluchtelingen elk jaar slechter omdat het land een restrictief beleid voert dat de toegang tot basisgezondheidszorg heel erg bemoeilijkt

In 2019 is Artsen Zonder Grenzen samen met zes andere organisaties een belangrijke rol blijven spelen bij het leiden van een ‘humanitaire hub’ in Brussel. Het is een plek waar migranten en vluchtelingen terechtkunnen voor diensten waar ze elders in de stad geen toegang toe hebben, zoals medische en geestelijke gezondheidszorg en sociaal-juridisch advies, en waar ze ook hulp krijgen bij het opsporen van familie en kleren kunnen krijgen. Veel migranten en vluchtelingen maken gebruik van die diensten en de hub krijgt elk jaar ongeveer 50.000 bezoekers over de vloer.

Een consultatie met onze psycholoog en tolk.
Een consultatie met onze psycholoog en tolk. Albert Masias

We focussen onze activiteiten vooral op geestelijke gezondheidszorg. In 2019 hebben we individuele consultaties verstrekt aan meer dan 530 mensen, hoofdzakelijk mannen uit Soedan, Ethiopië en Eritrea.

We werken op twee niveaus. In de hub zelf bieden we psychosociale bijstand aan mensen die daar nood aan hebben, op een andere locatie in de buurt beschikken we over psychologen en psychiaters die gespecialiseerde zorg bieden aan mensen met meer acute noden.

In december 2018 eindigden onze activiteiten in verschillende opvangcentra die door de Belgische overheid worden geleid. Vervolgens hebben wij de tools en procedures die we tijdens dit pilootproject hebben uitgewerkt met andere organisaties gedeeld, onder andere speciaal ontwikkelde modules voor psychosociale bijstand en geestelijke gezondheidszorg. Dat maakte deel uit van onze inspanningen om ervoor te ijveren dat kwetsbare migranten en vluchtelingen beter toegang krijgen tot psychosociale steun.

In 2018 boden we psychosociale steun in projecten voor collectieve en individuele huisvesting voor asielzoekers in de gemeenten Charleroi, Morlanwelz en Roeselare. Onze activiteiten omvatten onder meer screenings van de geestelijke gezondheid, grondige analyses, psycho-educatie, follow-ups en ontspanningsactiviteiten voor een beter algemeen welzijn.

Onze teams hielpen ook migranten die buiten het formele opvangsysteem leven. Velen onder hen reizen door België in een poging een andere bestemming te bereiken. De onzekerheid over hun juridisch statuut en de erbarmelijke leefomstandigheden verhogen het risico op nieuwe mentale problemen, bovenop de trauma’s die ze eerder al opliepen. 

In september 2017 gingen we in zee met zes andere organisaties om een breed dienstenpakket aan te bieden in een ‘humanitaire hub’ in Brussel. De vluchtelingen kunnen er onder meer terecht voor medische en geestelijke gezondheidszorg, om familieleden op te sporen, voor sociaal-juridisch advies en kledij. Ons team draagt actief bij tot het beheer van het project en verstrekt geestelijke gezondheidszorg. In 2018 hielden we in de hub meer dan 1.800 individuele consultaties voor 448 mensen, vooral mannen uit Soedan, Ethiopië en Eritrea.

Rapport: vlucht zonder einde

In juli 2018 bevraagden onderzoekers van Artsen Zonder Grenzen 47 bezoekers van het project aan de hand van  vragenlijsten en interviews om te weten wat hun noden zijn, hoe hun traject en hun toekomstplannen eruit zien, wat hun ervaring zijn met geweld en discriminatie en hoe ze de opvang in België en de diensten in de humanitaire hub percipiëren.

De bevindingen noteerde Artsen Zonder Grenzen in een rapport, dat je hier nog eens kan lezen.

Meer dan 20 jaar activiteiten in België

Artsen Zonder Grenzen was tussen 1989 en 2009 20 jaar actief in België. In vier steden, Verviers, Luik, Brussel en Antwerpen, werden activiteiten uitgevoerd om de meest kwetsbaren toegang tot de gezondheidszorg te bieden.

Enerzijds hebben de team medische en psychosociale consulten uitgevoerd, maar de hoofdactiviteit diende om de betrokken autoriteiten te laten zien waar het systeem gebreken vertoonde en wat er eventueel gedaan kon worden.

In 2000 verliet Artsen Zonder Grenzen Verviers, omdat het systeem intussen weer goed functioneerde. In Luik ontwikkelde de lokale overheid een gezondheidscentrum, een filiaal waar mensen zonder papieren toegang hadden tot de gezondheidszorg.

In Brussel is de situatie niet op dezelfde manier verbeterd. Daarom heeft Artsen Zonder Grenzen het project in 2008 overgedragen aan Dokters van de Wereld. Hetzelfde geldt voor Antwerpen, waar het project in 2009 ook werd overgedragen aan Dokters van de Wereld.

Een mobiel team geeft training aan het personeel van een Brussels woonzorgcentrum.
Covid-19: Een mobiel team geeft training aan het personeel van een Brussels woonzorgcentrum. © Olivier Papegnies

contact voor de meest kwetsbaren in belgië

Brussel: Dokters van de Wereld
CASO - Ontvangst-, zorg- en verwijzingscentrum
Artoisstraat, 46 - 1000 Brussel
Om een afspraak te maken: 02/513.28.97
Voor informatie: 02/513.25.79
info.caso@medecindumonde.be

Medische consultatie zonder afspraak op maandag om 13.00 uur, donderdag om 9.00 uur en vrijdag om 13.00 uur en op andere tijdstippen op afspraak.

Antwerpen: Dokters van de Wereld
COZO - Centrum voor Onthaal, Zorg en Oriëntatie (CASO - Centrum voor Opvang, Zorg en Oriëntatie)
Van Maerlantstraat, 56 - 2060 Antwerpen
Tel: 03/231.36.41
info.antwerpen@doktersvandewereld.be

Medische consultatie zonder afspraak op maandag om 9.00 uur en donderdag om 13.00 uur en op andere tijdstippen op afspraak.

Luik : Relais Santé
Place Saint-Jaques 13 - 4000 Luik
Telefoon : 04/220.58.97

Verviers: OCMW
Rue du Collège 49 - 4800 Verviers
087/307.307

Artsen Zonder grenzen reageert ook in belgië op Covid-19

In maart 2020 werd duidelijk dat de Covid-19-pandemie ook België zwaar had getroffen. Ondanks het sterk ontwikkelde gezondheidssysteem in België hebben we ons grootste project ooit gelanceerd in België.  We ondersteunden infectiebeheersing in ziekenhuizen en kwetsbare groepen zoals daklozen en mensen zonder papieren. Een grote focus was om de woonzorgcentra in Vlaanderen, Brussel en Wallonië te ondersteunen. Aan het personeel gaven we onder andere trainingen in infectiebeheersing, patiëntenstroom en -management, maar ook psychologische ondersteuning. In juli bundelden we onze ervaringen in de woonzorgcentra in concrete aanbevelingen, die je hier nog eens kan lezen in een rapport.