Plotselinge sluiting Al-Hol-kamp laat duizenden zonder zorg
Op 22 februari werd het Al Hol Detentiekamp in Syrië abrupt en ongecoördineerd gesloten door de Syrische regering. In dit grote detentie- en opvangkamp in noordoost‑Syrië, nabij de grens met Irak, werden jarenlang vrouwen, kinderen en andere familieleden van vermoedelijke IS‑strijders vastgehouden, naast Syriërs en Irakezen die door het conflict ontheemd waren. Maar door de abrupte sluiting werden duizenden mensen – waaronder kinderen en personen met chronische aandoeningen – blootgesteld aan veiligheidsrisico’s en beperkte toegang tot gezondheidszorg.
Op het hoogtepunt in 2019 werden meer dan 76.000 mensen vastgehouden in Al Hol, waarvan het merendeel vrouwen en kinderen waren. Het kamp was verdeeld: Syrische en Iraakse staatsburgers werden in één deel vastgehouden en staatsburgers van andere landen in een apart deel. In januari 2026 was het aantal bewoners naar verluidt gedaald tot ongeveer 23.000 na meerdere repatriëringstransporten, met name naar Irak.
Toen de controle over het kamp overging van de Syrische Democratische Strijdkrachten naar de Syrische regering, begon er een periode van transitie en onzekerheid en daalde het aantal bewoners van het kamp sterk. Een aantal mensen zou ontsnapt zijn of weggesmokkeld. De resterende bewoners werden in de week voor de sluiting overgebracht naar het kamp Aq Burhan in Akhtarin, ten noorden van Aleppo, en sommige families konden rechtstreeks terugkeren naar hun geboortestreek.
“We spraken met gezinnen en individuen, van wie sommigen al meer dan veertien uur hadden gewacht om te vertrekken, terwijl anderen nog bezig waren hun bezittingen te verzamelen. Het gebrek aan duidelijkheid over het proces zorgde voor onrust, maar tegelijkertijd keek iedereen met wie ik sprak uit naar een hoopvollere toekomst.”
Aq Burhan kamp zou echter geen veilig alternatief zijn. Er zijn tekortkomingen gemeld op het gebied van gezondheidszorg, bescherming en hulpverlening. Artsen Zonder Grenzen maakt zich vooral zorgen dat vrouwen en kinderen na dit willekeurige verplaatsingsproces een verhoogd risico lopen op geweld, uitbuiting en verdere ontheemding.
Toen de mensen Al Hol verlieten, waren de emoties gemengd. “Sommigen waren opgelucht, anderen waren in de war en weer anderen waren boos dat ze naar een ander kamp gingen in plaats van naar huis, maar bijna iedereen was jarenlang uitgeput”, vervolgde Hessel. Een bewoner vertelde AZG dat hij hoopte dat het nieuwe kamp ten minste bomen en wat groen zou hebben, omdat Al Hol aanvoelde als “een dode plek”.
“Na zeven jaar in Al Hol vroegen veel mensen niet waar ze naartoe zouden gaan – ze waren gewoon dankbaar dat ze weg konden”, voegde Hessel toe.
Wat zag Artsen Zonder Grenzen in Al Hol?
AZG was jarenlang aanwezig in het kamp en documenteerde er de verwaarlozing en geweld tegen de bewoners van het kamp. Mensen, waaronder kinderen, werden consequent behandeld als een bedreiging voor de veiligheid in plaats van als individuen met rechten en behoeften. Voor sommigen ging hun verblijf in het kamp gepaard met een geschiedenis van dwang, uitbuiting en misbruik, wat een veel complexere realiteit weerspiegelt dan vaak wordt erkend.
Gedurende de overgangsperiode tussen de regeringen was de toegang tot gezondheidszorg voor de mensen in het kamp ernstig beperkt. Veel humanitaire organisaties werden gedwongen hun activiteiten op te schorten vanwege de onveiligheid en de wisselende controle over het gebied.
Ondanks deze uitdagingen bleef AZG tot de laatste dag van de sluiting een van de weinige organisaties die gezondheidszorg en toegang tot schoon water in het kamp bood. AZG-teams bleven een waterzuiveringsinstallatie exploiteren die zowel het hoofdkamp als het bijgebouw van drinkwater voorzag.
De eerstelijnsgezondheidszorg werd zo lang mogelijk in stand gehouden en er werd prioriteit gegeven aan de continuïteit van de zorg voor mensen met niet-overdraagbare ziekten. Patiënten die al waren ingeschreven voor behandelingsprogramma's van AZG kregen extra medicijnen, terwijl nieuwkomers ook een eerste voorraad kregen om te voorkomen dat hun behandeling zou worden onderbroken.
“Toen we patiënten met chronische ziekten een voorraad medicijnen voor drie maanden gaven, zag je meteen opluchting, vooral bij degenen die nog niet eerder waren ingeschreven voor onze programma's”, aldus een medewerker van AZG.
Toch konden veel patiënten niet worden bereikt. Vóór de machtsovername door de Syrische regering schatte AZG dat alleen al in het cohort voor niet-overdraagbare ziekten 347 mensen waren ingeschreven, van wie velen tijdens de chaotische overgang uit het zicht verdwenen.
Onbepaalde opsluiting, met hulp van de internationale gemeenschap
“Zeven jaar lang heeft de internationale gemeenschap deelgenomen aan en gezorgd voor een systeem van onbepaalde opsluiting in de woestijn van Noordoost-Syrië, gerechtvaardigd in naam van de veiligheid”, aldus Stephen MacKay, operationeel manager verantwoordelijk voor de AZG-programma's in Syrië.
“De plotselinge sluiting van het kamp, zonder een duidelijk, op rechten gebaseerd plan voor de toekomst van de bewoners, onderstreept het willekeurige karakter van zowel hun langdurige detentie als hun vrijlating. Het onderstreept ook het voortdurende falen in de afgelopen zeven jaar om in hun fundamentele humanitaire behoeften te voorzien of hun juridische limbo op te lossen.”
Artsen Zonder Grenzen roept de Syrische autoriteiten en internationale actoren op om ononderbroken toegang tot essentiële gezondheidszorg te garanderen voor alle mensen die uit het kamp Al Hol zijn verhuisd, met inbegrip van de continuïteit van de zorg voor niet-overdraagbare ziekten. AZG dringt er ook bij de autoriteiten op aan om hun toezegging na te komen om Syrische onderdanen van wettelijke documenten te voorzien, zodat zij hun leven weer kunnen opbouwen.
We maken ons ook zorgen over het lot van de buitenlandse onderdanen die voorheen in Al Hol verbleven en van wie velen door medische teams van Artsen Zonder Grenzen zijn behandeld. Daarom roepen we alle betrokken regeringen op om de beschermingsmaatregelen te versterken, met name voor vrouwen en kinderen, om hen te beschermen tegen geweld, uitbuiting en misbruik, en om hun vrijwillige repatriëring te vergemakkelijken.
