Terwijl de temperaturen in Oekraïne dalen tot wel min 20 graden Celsius, blijven Russische troepen de energie-infrastructuur bombarderen. Miljoenen mensen zitten daardoor met beperkte toegang tot elektriciteit, verwarming en stromend water.
Medewerkers en patiënten van Artsen Zonder Grenzen (AZG) leven en werken zonder basisvoorzieningen, sommigen in huizen die al beschadigd zijn door eerdere aanvallen. Dicht bij de frontlinie zien AZG-teams patiënten met onderkoeling, en door de aanhoudende stroomuitval is in het hele land de noodtoestand afgekondigd.
Het merendeel van de AZG-patiënten in gebieden dicht bij de frontlinie in de regio’s Dnipropetrovsk, Donetsk en Zaporizja is ouder dan 50 jaar en leeft met chronische aandoeningen. Die worden verergerd door de extreme kou en het gebrek aan degelijke huisvesting.
Vandaag waren we in een dorp dat over de hele dag slechts anderhalf uur elektriciteit had. Zelfs ons medisch team had het koud — stel je voor hoe de bewoners zich moeten voelen. Langdurige blootstelling aan extreme kou heeft een negatieve impact op mensen met chronische ziekten.
Patiënten hebben meer moeite om hun bloedsuiker en bloeddruk onder controle te houden; mensen met een beperking die zich niet kunnen verplaatsen om zich op te warmen, lopen een groter risico op onderkoeling.
“Het gaat niet alleen om mensen die op straat leven,” legt Roman Horenko, anesthesioloog bij AZG, uit. “Door de uitval van stroom en verwarming kunnen mensen zich ook in hun eigen huis niet opwarmen. We behandelden een oudere vrouw die meerdere dagen thuis had gelegen en zich nauwelijks kon bewegen na een beroerte. Uiteindelijk bracht een ambulance haar naar het ziekenhuis in Dnipropetrovsk, waar we haar behandelden voor uitdroging en onderkoeling.”
Ook AZG-medewerkers in Oekraïne worden met dezelfde ontberingen geconfronteerd. Kseniia Lipynska, inkoopverantwoordelijke van AZG in Dnipro, zag haar ramen sneuvelen tijdens een droneaanval.
“Drones vielen een nabijgelegen elektriciteitscentrale aan, en ik zag de vlammen door het keukenraam,” vertelt Lipynska. “De explosies kwamen steeds dichterbij, dus schuilden mijn ouders en ik in de gang terwijl de kracht van de inslagen onze ramen verbrijzelde.”
“Tussen twee explosies door rende ik snel om warme kleren aan te trekken,” voegt ze eraan toe. “We bedekten de gebroken ramen met planken, maar dat hielp niet. Nu blokkeren we ze met kussens en dekens. Het is zo koud binnen dat er ijs op de jaloezieën is gevormd.”
De verwoesting van woongebouwen is zo wijdverspreid dat heropbouw en renovatie traag verlopen. Door de extra kosten als gevolg van inflatie twijfelen sommige mensen eraan om hun huizen te herstellen, wetende dat de kans bestaat dat alles opnieuw vernield wordt.
Humor en het uitwisselen van memes over de oorlog zijn wijdverbreid in Oekraïne en vormen een manier om om te gaan met het feit dat bombardementen en droneaanvallen bijna dagelijks huizen beschadigen en mensen verwonden of doden. In plaats van elkaar welterusten te wensen, wensen veel mensen elkaar nu een “stille nacht” — vaak in de ijdele hoop dat ze de ochtend halen zonder bombardementen.
Verder van de frontlinie, van Vinnytsja tot Kyiv, blijven mensen lijden onder de landelijke stroomonderbrekingen. In de hoofdstad gaan die gepaard met enkele van de strengste temperatuurdalingen en langdurige elektriciteitsuitval.
De afgelopen weken voelde het leven in Kyiv meer als overleven dan als leven. Het constante gevoel van kou laat ons niet los, met temperaturen tot –20°C buiten en geen mogelijkheid om thuis op te warmen. Het lijkt alsof de lente nooit zal komen.
Het zien van mobiele keukens voor mensen die thuis geen eten meer kunnen bereiden, roept pijnlijk herinneringen op aan beelden van Kyiv tijdens de Tweede Wereldoorlog.
