Ondanks het einde van de oorlog, leven mensen in Syrië nog steeds met de zware erfenis van veertien jaar brutaal conflict. Jaren van luchtaanvallen en langdurige vijandelijkheden, ook in landelijke gebieden rond Homs, Hama, Aleppo en Idlib, hebben woningen en essentiële infrastructuur verwoest en talloze gezinnen gedwongen te vluchten. Velen zochten onderdak in de bergen, waar strenge winters hun dagelijkse strijd verder bemoeilijkten. Wat begon als noodkampen voor ontheemden, groeide uit tot kwetsbare woongebieden op lange termijn.
Hoewel miljoenen mensen naar huis konden terugkeren, blijven veel ontheemde gezinnen in kampen omdat ze niet over de financiële middelen beschikken om hun leven opnieuw op te bouwen. Hun huizen in hun woonplaatsen zijn volledig verwoest; basisvoorzieningen ontbreken en mogelijkheden om in hun levensonderhoud te voorzien zijn schaars, waardoor mensen afhankelijk blijven van humanitaire hulp die de voorbije jaren gestaag is afgenomen.
Ondanks de enorme noden in Syrië is de humanitaire financiering gedaald. AZG roept humanitaire organisaties op hun inspanningen op te voeren, ook voor mensen die nog steeds ontheemd zijn en worstelen om te overleven.
De wintermaanden zijn bijzonder gevaarlijk en zonder duurzame hulp zullen mensen geconfronteerd blijven worden met levensbedreigende omstandigheden.
Um Ayman, 75, rouwt om de vernietiging van haar olijfgaard. “Ik keerde na de beschietingen terug naar huis en vond mijn woning met de grond gelijkgemaakt. Ik rouwde minder om mijn huis dan om mijn olijfbomen. Ik verbouwde olijven en sinaasappels op mijn land, en alles was verdwenen.”
In het Harim-gebergte en rond de stad Salqin in de provincie Idlib bieden meer dan 50 ontheemdenkampen nog steeds onderdak aan duizenden gezinnen, waarvan velen in geïmproviseerde woningen leven, gebouwd uit gerecupereerde materialen of bakstenen. Tijdens winterstormen sijpelt water de tenten binnen, stapelt sneeuw zich op tussen de onderkomens en hebben gezinnen moeite om warm te blijven. Wanneer de temperaturen dalen, wordt verwarming een noodzaak in plaats van een comfort. Daken zijn vaak instabiel en bieden weinig bescherming tegen sneeuw, regen en vrieskou.
Um Ali, moeder van drie kinderen, woont in kamp Al Fardan: “Toen de sneeuw begon te vallen, stortte het plastic dak in. We konden de sneeuw niet verwijderen omdat we in een bergachtig gebied wonen.”
Aanvankelijk boden humanitaire organisaties snel noodhulp, maar na verloop van tijd nam de hulp af. Vandaag staan veel ontheemde gezinnen er grotendeels alleen voor, met slechts beperkte ondersteuning. Geïmproviseerde onderkomens verslechteren met elk seizoen en gezinnen moeten materialen verzamelen die ze kunnen vinden om hun woningen overeind te houden.
Abu Musa, een kampbewoner, herinnert zich: “Het is een jaar en enkele maanden geleden dat we nog hulp kregen van humanitaire organisaties; na de bevrijding heeft niemand hier in de kampen nog steun geboden.”
De humanitaire noden zijn enorm en nemen toe. Gezinnen hebben onvoldoende toegang tot voedsel, gezondheidszorg, winterkleding, dekens en medicijnen. Sommige kampen beschikken over kleine klinieken, maar de voorraden zijn beperkt en de diensten zijn betalend, waardoor essentiële zorg voor velen onbereikbaar blijft.
In de provincie Idlib ondersteunt Artsen Zonder Grenzen (AZG) ontheemde gezinnen. Tussen december en februari verdeelden AZG-teams verwarmingsmateriaal (ongeveer 600 ton) en plastic zeilen aan 2.000 gezinnen in 21 kampen. Daarnaast werden 1.400 matrassen, 4.200 dekens en hygiëne- en kookkits uitgedeeld aan 700 gezinnen in kampen nabij Salqin en in het Harim-gebergte, en ontvingen 150 gezinnen tenten in Armanaz, op het platteland van Idlib. Deze distributies moeten gezinnen helpen de strenge wintermaanden door te komen en de onmiddellijke risico’s door blootstelling aan kou te verminderen. Toch blijft de kloof tussen noden en hulp enorm.
Osama Joukhadar, logistiek manager bij AZG, legt uit: “Mensen leven hier in uiterst kwetsbare onderkomens. Ze zijn blootgesteld aan kou, wind en sneeuw. Elke winter vechten gezinnen om te overleven. We proberen basissteun te bieden, kleine maar essentiële hulp om hen door de koude maanden te helpen.”
In de provincies Daraa en Rif Dimashq (landelijk Damascus), in het zuiden van Syrië, verdeelde AZG tussen november en februari ongeveer 3.000 kachels, samen met matrassen en dekens, om ontheemde gezinnen te ondersteunen die blootgesteld blijven aan extreme weersomstandigheden, onveilige leefomstandigheden en langdurige onzekerheid. In Qamishli en Derik/Al-Malikiyah, in het noordoosten van Syrië, reageerde AZG op de noden van recent ontheemde mensen die hun huizen in Tabqa, Raqqa en Al-Hassakeh moesten verlaten onder aanhoudende regen en koude temperaturen.
Het verhaal van de ontheemden in Syrië herinnert ons eraan dat de oorlog misschien uit de krantenkoppen verdwenen is, maar dat de menselijke gevolgen dringend en onopgelost blijven.
