Onze strijd tegen misbruik, uitbuiting en intimidatie

Artsen Zonder Grenzen  streeft naar een werkomgeving vrij van intimidatie en misbruik. De integriteit van onze organisatie wordt gewaarborgd door het goed gedrag van elke individuele medewerker, op elke locatie, met respect voor de gemeenschappen die we helpen.

De directie van Artsen Zonder Grenzen verbindt zich ertoe om misbruik te bestrijden, en de mechanismen en procedures te versterken om misstanden te voorkomen en aan te pakken. Dit omvat het versterken van de kanalen om klacht in te dienen en de ondersteuning van slachtoffers en anderen die misbruik melden.

We verwachten van al onze medewerkers dat zij onze basisprincipes eerbiedigen, zoals vastgelegd in ons Handvest:  hulp bieden aan bevolkingsgroepen in nood en onze ethische code respecteren.

Voor ons betekent dit dat we geen gedrag tolereren dat kwetsbaarheid uitbuit of de eigen positie misbruikt voor persoonlijk gewin. We tolereren geen fysieke of psychologische mishandeling, noch seksuele intimidatie of gedrag dat de menselijke waardigheid niet respecteert. In geen geval tolereren wij seksuele relaties met minderjarigen.

Klachtenmechanismen

Procedures (waaronder klachten- en meldingsmechanismen) bestaan al lang, ter preventie en om het vaststellen, rapporteren en aanpakken aan te moedigen van allerlei soorten wangedrag, intimidatie en misbruik. Via deze mechanismen worden alle medewerkers uitgenodigd ongepast gedrag of misbruik te melden, buiten de hiërarchische structuur. Slachtoffers of getuigen in de gemeenschappen waar Artsen Zonder Grenzen werkt, worden eveneens aangezet om wangedrag te melden, zodat beschuldigingen kunnen worden aangepakt.

Eerste stap: bewustmaking

We voeren al jaren een brede bewustmakingscampagne om alle medewerkers te informeren over de mechanismen die beschikbaar zijn om misbruik te melden. Deze informatie wordt gedeeld via specifieke communicatiekanalen, onder meer personeelshandboeken, briefings, terreinbezoeken en opleidingen. Specifieke bewustmakingssessies worden bovendien regelmatig georganiseerd op het terrein. 

Artsen Zonder Grenzen hecht veel belang aan de bescherming van slachtoffers en iedereen die mogelijk misbruik meldt. Ons doel is een ​​veilige omgeving te creëren waarin ze op vertrouwelijke wijze klacht kunnen indienen, zonder schrik voor hun persoonlijke veiligheid of hun job. Dit vereist voortdurende aandacht en toegewijde middelen, en blijft een werk in uitvoering.

Vertrouwelijke informatie beheren

Indien er wangedrag wordt gemeld, is de grootste prioriteit van Artsen Zonder Grenzen de veiligheid en gezondheid van de mogelijke slachtoffers en/of de melder. Er wordt onmiddellijk bekeken welke begeleiding nodig is, zowel medisch als psychologisch, en welke juridische ondersteuning.

We behandelen deze dossiers met de grootste omzichtigheid en vertrouwen. In bepaalde gevallen worden de feiten verder onderzocht, worden bepaalde (preventieve) maatregelen en sancties ondernomen. De gevolgen voor de betrokken medewerkers kunnen gaan van een officiële waarschuwing en verplichte begeleiding/opleiding, tot tijdelijk of definitief ontslag.

We respecteren de beslissing van het slachtoffer om de zaak al dan niet tot het gerecht te brengen. Bij seksueel misbruik van minderjarigen is het beleid van Artsen Zonder Grenzen om de zaak te rapporteren aan de gerechtelijke instanties, afhankelijk van het belang van het kind en de beschikbaarheid van de juridische procedures.

Hoewel de meldingen van misbruik via onze kanalen stijgt, geloven we dat wangedrag vandaag nog onvoldoende wordt gerapporteerd.

In 2017 werkten meer dan 40.000 medewerkers voor Artsen Zonder Grenzen op het terrein. De hoofdzetels kregen 146 klachten vanop het terrein. Deze omvatten veel meldingen van machtsmisbruik, discriminatie, intimidatie en andere vormen van ongepast gedrag. Het gaat hier niet over zaken die rechtstreeks op het terrein werden afgehandeld, en bijgevolg niet door de hoofdzetels werden behandeld. Er werden, na intern onderzoek, 40 gevallen van misbruik en/of intimidatie vastgesteld. Van deze 40 dossiers gaan 24 zaken over seksuele intimidatie of seksueel misbruik. Hiervan zijn er twee gevallen van seksuele intimidatie of misbruik door werknemers ten opzichte van niet-personeelsleden (patiënten of mensen van de gemeenschap waar we werken). In totaal werden 19 mensen ontslagen. De andere medewerkers kregen sancties gaande van een waarschuwing tot schorsing.

We zijn bezorgd over alle mogelijke belemmeringen waar mensen mee geconfronteerd worden bij het rapporteren van wangedrag, wat dan ook onze grootste uitdaging is. We voeren de inspanningen op om de kwaliteit van onze mechanismen te verbeteren en ons personeel bewust te maken van het bestaan van die mechanismen.

De redenen dat wangedrag onvoldoende wordt gerapporteerd, zijn vermoedelijk gelijkaardig aan die in de bredere samenleving: angst om niet te worden geloofd, stigmatisering en schrik voor mogelijke represailles. Dit wordt nog versterkt in de bepaalde contexten waar we werken, zoals conflictgebieden, waar er in het algemeen een gebrek aan bescherming van slachtoffers is, waar veralgemeend geweld en straffeloosheid heerst en waar de bevolking voornamelijk afhangt van externe hulp. De omvang, het verloop en de diversiteit van ons personeelbestand vereisen verdere inspanningen om te informeren en te sensibiliseren over ons beleid inzake wangedrag en misbruik, alsook over de beschikbare rapportagemechanismen.

Ons grootste prioriteit is die mechanismen verbeteren en ervoor instaan dat iedereen – gaande van bezoekers vanuit de hoofdzetel op het terrein, de patiënten en de gemeenschappen waar we werken, op de hoogte zijn van de procedures en hoe deze in te schakelen. Ook de bescherming van slachtoffers en klokkenluiders blijft onze prioriteit.

We blijven streven naar een werkomgeving zonder misbruik en wangedrag, een verantwoordelijkheid die we allemaal mee dragen. We verbinden er ons ook toe om geen schade te berokkenen aan de kwetsbare mensen die we proberen te helpen.