“We leven nu onder de bomen”: de benarde situatie van ontheemden in Jonglei, Upper Nile en Lakes, Zuid-Soedan
Na gewelddadige aanvallen in Jonglei en Upper Nile overleefden duizenden mensen dagenlang buiten, zonder voldoende voedsel, water of medische zorg.
“Ik heb vele oorlogen meegemaakt, maar zoiets heb ik nog nooit gezien,” zegt de 77jarige Moses, die zijn huis in Lankien, Jonglei, ontvluchtte toen het geweld escaleerde. “Ik heb nooit eerder meegemaakt dat de huizen van burgers op zo’n schaal volledig tot as werden verbrand. We leven nu onder de bomen.”
Door het toegenomen geweld tussen regeringstroepen en oppositiegroepen in en rond Lankien (Nyirol County, Jonglei State) en langs de Sobat-rivier in Upper Nile in het noordoosten van Zuid-Soedan, zijn tienduizenden mensen op de vlucht geslagen. Veel families liepen dagenlang te voet om te ontsnappen aan aanvallen en platgebrande dorpen.
Minstens 25.000 mensen zochten veiligheid in Chuil (Jonglei), terwijl duizenden anderen verspreid raakten over omliggende dorpen en moerasgebieden.
Anderen vluchtten naar Nyangore en Barmach in Ulang County (Upper Nile), en nog eens 28.000 mensen kwamen aan in Minkaman (Lakes State).
Veel mensen moesten verschillende keren vluchten. De meesten kwamen met lege handen aan en leven nu buiten, zonder enige vorm van onderdak, of in geïmproviseerde kampjes zonder genoeg voedsel, schoon water of gezondheidszorg.
AZG schaalt de hulp op voor duizenden mensen zonder zorg
Artsen Zonder Grenzen (AZG) breidt haar medische en humanitaire activiteiten uit in Ulang County en in Chuil. In Chuil heeft AZG het bestaande gezondheidscentrum uitgebreid tot 60 bedden, om spoedzorg, behandeling van ondervoeding, moeder en kindzorg en traumazorg te kunnen bieden. Sinds eind februari hebben de teams:
- 2.200 consultaties uitgevoerd
- 172 patiënten opgenomen
- 16 mensen doorverwezen voor verdere behandeling
Daarnaast deelde AZG noodhulppakketten uit aan meer dan 1.500 gezinnen, met muskietennetten, dekens, zeep, jerrycans, maandverband, plastic zeilen en zandzakken. Om de water- en sanitaire voorzieningen te verbeteren, bouwt AZG 300 latrines en wordt een waterzuiveringsinstallatie aangelegd.
De teams reizen ook per boot door moerassen en rivieren om mobiele klinieken te runnen in Yakuach, Tanakuacha en Pathiel. Tot nu toe werden 1.349 medische consultaties uitgevoerd en meerdere patiënten doorverwezen voor gespecialiseerde zorg. Meer dan 70 AZG-medewerkers die zelf uit Lankien moesten vluchten ondersteunen nu de respons in Chuil.
In de komende weken opent AZG een nieuwe zorgpost in Tanakuacha, terwijl mobiele teams actief blijven in Yakuach en Pathiel voor medische consultaties, doorverwijzingen, mentale gezondheidszorg en seksuele en reproductieve gezondheidszorg.
In Minkaman (Lakes State) voerde AZG sinds begin maart 2.210 consultaties uit voor nieuwe vluchtelingen uit Jonglei. De organisatie doneerde medische materialen aan het lokale gezondheidscentrum en versterkt hun capaciteit om uitbraken te beheersen. Water- en sanitatieteams boorden twee nieuwe putten, repareerden handpompen en herstellen het waterzuiveringssysteem en bouwen noodlatrines.
Ontheemden door geweld, op zoek naar bescherming
“Hulporganisaties breiden hun activiteiten uit in Chuil en Minkaman, maar de respons blijft onvoldoende. Veel afgelegen gemeenschappen krijgen nog steeds geen levensreddende hulp,” zegt Zakaria Mwatia, Hoofd van Missie voor AZG in Zuid-Soedan.
“We dringen erop aan dat andere humanitaire actoren dringend opschalen, vooral in de zwaarst getroffen gebieden die nu nog afgesloten zijn van hulp. Zonder aanhoudende steun riskeren we uitbraken van ziekten en verdere massale verplaatsingen, met catastrofale gevolgen.”
De noden blijven groot, vooral op het gebied van voeding en water, sanitatie en hygiëne.
Uit screenings van AZG in Chuil blijkt:
- 54% van de 1.263 kinderen onder vijf jaar is acuut ondervoed
- 21,5% van de 609 zwangere en borstvoedende vrouwen is acuut ondervoed
Het doorverwijzen van complexe gevallen blijft zeer moeilijk.
Voortdurende aanvallen op burgers en zorgvoorzieningen
De crisis treft een regio waar de toegang tot gezondheidszorg al beperkt was.
In 2025 werd het door AZG ondersteunde ziekenhuis in Ulang geplunderd en verwoest, en vorige maand werd het ziekenhuis in Lankien gebombardeerd — waardoor de twee belangrijkste doorverwijsziekenhuizen van de regio buiten werking zijn.
“We zien een zorgwekkend patroon van aanvallen op ziekenhuizen en zorgverleners, naast geweld tegen burgers,” zegt Tuna Turkmen, noodhulpcoördinator bij AZG.
“Chuil vangt momenteel een grote groep burgers op — vrouwen, kinderen en ouderen — en biedt een van de weinige functionerende zorgvoorzieningen in de regio. Veel hulporganisaties coördineren hun werk van hieruit. Het is van cruciaal belang dat gemeenschappen toegang hebben tot deze diensten en dat hulpverleners veilig kunnen werken.”
Humanitaire toegang blijft beperkt en onregelmatig. Veilige, continue en onbelemmerde toegang moet gegarandeerd worden.
AZG roept alle strijdende partijen op om burgers en civiele infrastructuur — waaronder gezondheidszorg — niet aan te vallen.
Gerichte aanvallen hierop vormen ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht.
