Overstromingen in Aceh: hoe modder en verwoeste gezondheidszorg het herstel bemoeilijken
Aceh Tamiang, januari 2026 – Eind november 2025 zorgde tropische cycloon Senyar voor uitzonderlijk zware regenval, met catastrofale overstromingen tot gevolg in drie Indonesische provincies: Aceh, Noord-Sumatra en West-Sumatra. Volgens officiële cijfers waren er tegen 14 januari 2026 meer dan 1.000 dodelijke slachtoffers en raakten ruim 130.000 mensen ontheemd.
Door duisternis en modder
Artsen Zonder Grenzen (AZG) arriveerde op 5 december 2025 in Aceh Tamiang. Ivan Sinaga, hoofd van de missie in Indonesië, herinnert zich de omstandigheden bij aankomst:
“De stad lag volledig in het donker: er was geen elektriciteit en geen mobiel netwerk. Alles was bedekt met een dikke laag modder.”
Zeventien van de negentien zorginstellingen in Aceh Tamiang, waaronder twaalf eerstelijnsgezondheidscentra, waren buiten werking geraakt door de overstromingen en de zware modderstromen.
Syahri, dorpshoofd van Pengidam, vertelt hoe snel het water steeg en in de nacht van 26 november 2025 een hoogte van elf meter bereikte.
“We hadden geen boten, dus gebruikten we autobanden en jerrycans om in paniek en in het donker naar hoger gelegen gebieden te vluchten.”
Twee dagen later trok het water zich terug, maar liet het een spoor van vernielde huizen en metersdikke modder achter. “Zelfs de daken waren bedekt.”
Opschaling van zorg in noodsituaties
Hoewel het water was gezakt, zette AZG zijn hulpverlening voort en schaalde die op tot eind januari 2026:
- Mobiele klinieken: AZG-teams behandelden 2.430 patiënten in acht districten van Aceh Tamiang en één district in Aceh Timur. De meest voorkomende aandoeningen waren luchtweginfecties, algemene pijnklachten en chronische hoge bloeddruk.
- Toegang tot afgelegen gebieden: Om moeilijk bereikbare dorpen in Aceh Timur, zoals Batu Sumbang en Pante Kera, te bereiken, reisden teams tot vijf uur per boot en bleven ze soms ter plaatse overnachten.
- Mazelenvaccinaties: Na een bevestigd mazelengeval na de overstromingen ondersteunde AZG samen met de lokale gezondheidsautoriteiten een vaccinatiecampagne van 5 tot 24 januari 2026, waarbij 283 kinderen werden gevaccineerd.
- Mentale gezondheidszorg: Psychosociale ondersteuning werd geïntegreerd in de mobiele klinieken en bereikte 429 mensen die hulp nodig hadden bij het verwerken van het trauma na de ramp.
Modder en sanitaire problemen aanpakken
Na het wegtrekken van het water dook een nieuw groot probleem op: tot één meter dikke modderlagen die woningen en openbare gebouwen bedolven.
- Herstel van zorginstellingen: Het water- en sanitairteam van AZG hielp bij het schoonmaken en opnieuw operationeel maken van twee gezondheidscentra, in Manyak Payed en Sekerak.
- Distributie van noodhulpgoederen: AZG deelde meer dan 4.000 hulppakketten uit, met onder andere hygiënekits, schoonmaakmateriaal, kooksets en materialen voor noodlatrines.
Versterking van lokale samenwerking
Naast directe medische hulp ondersteunde AZG ook het Health Emergency Operation Centre (HEOC) van de lokale gezondheidsdienst in Aceh Tamiang. Die steun bestond uit de levering van generatoren, Starlink-internetverbindingen, operationele ondersteuning en hulp bij dataverzameling.
“De herstel- en schoonmaakactiviteiten van AZG hebben de lokale gemeenschap versterkt,” zegt dr. Mustakim, hoofd van het HEOC en van de gezondheidsdienst van Aceh Tamiang. “Gezondheidscentra konden opnieuw zelfstandig functioneren en hun diensten hervatten.”
