Haïti

In de loop van het jaar kregen gewapende groepen controle over ongeveer 85 procent van Port-au-Prince. De hoofdstad veranderde in een slagveld, waar bendes vechten tegen de politie en gemeenschapsmilities. Inwoners worden vaak aangevallen op basis van hun vermeende loyaliteit of de wijk waar ze wonen.

Het eerste kwartaal van 2024 was het dodelijkste sinds de VN het geweld van gewapende groepen in Haïti bijhoudt. Tussen februari en april steeg het aantal patiënten met schotwonden in het traumaziekenhuis van AZG in Tabarre van 60 naar 100 per maand. AZG breidde de capaciteit uit van 50 naar 75 bedden om aan de groeiende vraag naar chirurgische zorg te voldoen. Verschillende grote ziekenhuizen in Port-au-Prince sloten hun deuren door de toenemende onveiligheid.

In 2024 werden in Haïti 5.600 doden en 2.200 gewonden door geweld geregistreerd, een stijging van 17 procent ten opzichte van het jaar ervoor.
 

De massale ontheemding verdiept de humanitaire crisis in Haïti: in één jaar tijd werden meer dan een miljoen mensen uit hun huizen verdreven. Velen leven op informele opvanglocaties met beperkte toegang tot water en sanitaire voorzieningen, wat het risico op watergedragen ziekten verhoogt.

In augustus voorzag AZG 15 locaties van drinkbaar water, trainde het siteverantwoordelijken in waterchlorering en hygiëne, bouwde of renoveerde het latrines en nood¬douches en deelde hygiënekits uit. Via mobiele klinieken behandelde AZG mensen voor uiteenlopende aandoeningen, waaronder watergedragen ziekten zoals acute waterige diarree en schurft.
 

In deze uiterst instabiele context kregen de teams van AZG te maken met ernstige veiligheidsincidenten die de medische activiteiten verstoorden. Op 11 november werden bij een aanval op een AZG-ambulance twee patiënten geëxecuteerd en werden medewerkers mishandeld. In de dagen daarna werden AZG-ambulances herhaaldelijk tegengehouden door de politie, die het personeel bedreigde met de dood en met seksueel geweld.

Door de toenemende risico’s was AZG genoodzaakt om op 20 november 2024 het merendeel van zijn activiteiten in Port-au-Prince tijdelijk op te schorten, waardoor de toegang tot essentiële gezondheidszorg verder werd beperkt. Op 11 december 2024 werden de activiteiten gedeeltelijk hervat.
 

Uitbreiding van spoedzorg

In maart opende Artsen Zonder Grenzen, als reactie op de sterk toegenomen medische noden, het traumacentrum Sant MSF pou Blese in Carrefour, Port-au-Prince. Daar worden slachtoffers van schot- en steekwonden, brandwonden en verkeersongevallen behandeld.

Het spoedcentrum in Turgeau, dat in december 2023 was gesloten nadat een patiënt uit een ambulance was gesleurd en gedood, heropende in maart 2024 om de spoedzorg te versterken.

Behandeling van ernstige brandwonden

Op 14 september raakten bij de explosie van een brandstoftruck in Miragoâne, in het departement Nippes, veel mensen gewond. AZG verleende intensieve zorg aan 16 slachtoffers met brandwonden in het traumaziekenhuis van Tabarre – de enige instelling in het land met een gespecialiseerde brandwondenafdeling – en aan zes anderen in het traumaziekenhuis van Carrefour.

Naast wondzorg biedt AZG ook kinesitherapie en psychosociale ondersteuning aan mensen met brandwonden.
 

De aanhoudende bendeoorlog in Port-au-Prince heeft geleid tot een sterke toename van seksueel en gendergerelateerd geweld, waardoor slachtoffers en overlevenden dringend nood hebben aan medische zorg, mentale ondersteuning en bescherming.

Sinds 2015 biedt AZG uitgebreide medische en psychologische zorg aan slachtoffers en overlevenden van dergelijk geweld via de Pran Men’m-kliniek. In 2024 werden deze diensten ook aangeboden in het materniteitshospitaal van Carrefour en in een nieuw programma in Cité Soleil.

Daarnaast rondde AZG een vijfjarig project af in Gonaïves, in het departement Artibonite, dat gericht was op seksuele gezondheid bij jongeren en op ondersteuning van slachtoffers en overlevenden van seksueel geweld.
 

Ernstige tekorten in moederzorg

Het moedersterftecijfer in Haïti blijft alarmerend hoog: het steeg van 154,9 sterfgevallen per 100.000 geboorten in 2022 naar 201,2 in 2023. Het departement Sud, dat nog steeds herstelt van de aardbeving van 2021, kent een van de hoogste cijfers, met 343,9 sterfgevallen per 100.000 geboorten.

Veel gezondheidsinstellingen zijn nog steeds niet hersteld, en in Port-au-Prince verhindert het hevige straatgeweld vrouwen om medische zorg te zoeken.

Spoedverloskundige zorg en renovatie van voorzieningen

Als antwoord hierop blijft AZG, in samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid en Bevolking, spoedverloskundige en neonatale zorg aanbieden in Port-à-Piment. De teams begeleiden bevallingen, ook wanneer gespecialiseerde zorg nodig is.

Om de moederzorg verder te verbeteren, startte AZG in november 2024 met de renovatie van het materniteitshospitaal Isaïe Jeanty in de wijk Chancerelles in de hoofdstad. Na voltooiing zal deze instelling gratis, hoogwaardige moederzorg aanbieden, evenals gezinsplanning, ondersteuning voor slachtoffers en overlevenden van seksueel geweld en doorverwijzingen.