Ebolaziekte in de Democratische Republiek Congo (DRC): AZG schaalt respons op bij snel evoluerende uitbraak
In het oosten van de DRC leven mensen al jarenlang in onzekerheid en met een ondergefinancierd gezondheidssysteem. De ebolauitbraak veroorzaakt door het Bundibugyo-virus vormt een bijkomende grote uitdaging, aangezien er nog geen goedgekeurde vaccins of specifieke behandelingen bestaan.
Teams van Artsen Zonder Grenzen (AZG) werken samen met het ministerie van Volksgezondheid om de verspreiding van de ziekte in te dijken en de zorg voor patiënten te verbeteren.
Op 28 mei waren officieel 125 bevestigde gevallen, 906 verdachte gevallen en 223 overlijdens gemeld in de provincies Ituri, Noord-Kivu en Zuid-Kivu.
De werkelijke omvang van de uitbraak blijft echter moeilijk in te schatten. Door de zeer beperkte testcapaciteit en de moeilijke toegang tot bepaalde gebieden moeten deze cijfers met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd.
Ituri, het epicentrum van de uitbraak, is goed voor meer dan 90 procent van de gemelde verdachte gevallen. Het aantal gevallen neemt toe in de gezondheidszones Mongbwalu en Rwampara.
We werken in een bijzonder moeilijke context. De afgelopen twee weken werden onze mogelijkheden om materiaal en teams in de getroffen gebieden te krijgen bemoeilijkt door beperkingen op lucht- en landtransport. De testcapaciteit blijft ontoereikend en honderden stalen wachten nog op verwerking in laboratoria. Ook de capaciteit voor isolatie en zorg is onvoldoende. Dit alles belemmert de snelle opschaling van de respons en zorgt voor begrijpelijke ongerustheid en angst bij de bevolking.
Slechts een beperkt aantal gespecialiseerde organisaties – waaronder AZG – is momenteel actief in Ituri, terwijl de noden van de bevolking de beschikbare capaciteit ver overstijgen.
In Ituri zijn AZG-teams begonnen met de bouw van een ebolabehandelingscentrum met 65 bedden voor zowel bevestigde als verdachte gevallen. Daarnaast ondersteunen ze het ministerie van Volksgezondheid bij de zorg en isolatie van verdachte patiënten in het algemeen referentieziekenhuis van Mongbwalu en in dat van Fataki.
In Bunia, de hoofdstad van Ituri, heeft AZG in het Salama-ziekenhuis een isolatiesysteem opgezet voor patiënten. Ook ondersteunen ze verschillende gezondheidsinstellingen in en rond de stad om de veilige behandeling van verdachte en bevestigde gevallen te versterken. Tegelijkertijd versterken teams de maatregelen rond infectiepreventie en -controle, wat essentieel is om ziekenhuisinfecties te voorkomen, zeker nu de gezondheidszorg zwaar onder druk staat.
Daarnaast ondersteunen medische, logistieke en promotieteams epidemiologisch toezicht en sensibiliseringsactiviteiten in de gemeenschap. Nauwe samenwerking met de bevolking is cruciaal, want in veel gebieden bemoeilijken bezorgdheid, angst en geruchten de respons en stellen ze mensen uit om tijdig zorg te zoeken.
Los van de ebolauitbraak zelf zien AZG-teams dat de toegang tot gezondheidszorg voor de bevolking verslechtert. In verschillende gebieden mijden patiënten met andere aandoeningen de gezondheidsinstellingen uit angst voor ebola of isolatiemaatregelen. Dit doet vrezen voor een stille toename van andere gezondheidscrisissen.
In Noord-Kivu wordt de respons georganiseerd rond structuren die eerder al werden opgezet na recente epidemieën, waaronder ebola, mpox en cholera. In Goma is een ebolabehandelingscentrum met 80 bedden opgericht, waar de eerste patiënten al zijn opgenomen. In verschillende door AZG ondersteunde gezondheidsinstellingen, onder meer in Walikale, Mweso en Rutshuru en in het ziekenhuis van Kyeshero, zijn isolatie-eenheden opgezet voor verdachte patiënten. In Butembo heeft AZG een medisch-logistiek team gestuurd om de noden in kaart te brengen en samen met het ministerie van Volksgezondheid de respons te bepalen.
In Zuid-Kivu, waar meerdere gevallen zijn bevestigd, zijn AZG-teams gestart met de opbouw van twee ebolabehandelingscentra in Bukavu en Lwiro. Tegelijk leiden ze zorgverleners in beide steden op in maatregelen rond infectiepreventie en -controle.
Een dringende medische noodrespons
“Deze uitbraak treft regio’s die al zwaar verzwakt zijn door jaren van conflict en massale ontheemding,” zegt Ewald Stals, AZG-vertegenwoordiger in de DRC.
“In Ituri en in Noord- en Zuid-Kivu hebben onveiligheid en geweld miljoenen mensen gedwongen hun huizen te verlaten op zoek naar veiligheid. Die constante verplaatsing komt bovenop fragiele en ondergefinancierde gezondheidssystemen,” aldus Stals. “In sommige gezondheidsinstellingen bereikt de opname- en isolatiecapaciteit al haar limieten. In deze context wordt het bijzonder moeilijk om snel gevallen op te sporen, contacten te traceren en zieke mensen te isoleren, wat het risico op verdere verspreiding vergroot.”
AZG stelt alles in het werk om de respons te ondersteunen. Ondanks veiligheidsproblemen en toegangsbeperkingen – waaronder grenssluitingen en geannuleerde vluchten – werken de teams onvermoeibaar om ervoor te zorgen dat essentiële hulpgoederen de getroffen gebieden blijven bereiken. Al meerdere honderden tonnen medische en logistieke voorraden zijn geleverd in Ituri en Noord-Kivu.
Nu het aantal gevallen blijft toenemen en de opschaling van de respons nog volop aan de gang is, worden de komende weken cruciaal voor het versterken van de zorgcapaciteit, het versnellen van testen en het waarborgen van de toegang tot essentiële gezondheidszorg in de getroffen gebieden.