Gaza: hoe reageert AZG op de medische noodsituatie?

Volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza werden sinds de aankondiging van het zogenaamde staakt-het-vuren op 10 oktober 2025 1.185 Palestijnen gedood en 3.816 gewond. Dat komt neer op gemiddeld één Palestijn die om het uur en twintig minuten wordt gedood of gewond raakt, negen maanden lang. UNICEF meldt dat tegen 19 juni meer dan 265 kinderen om het leven kwamen. Israëlische troepen voeren nog dagelijks aanvallen uit in Gaza en breiden hun controlegebied voortdurend uit.

Voor AZG-medewerkers in Gaza is de grens tussen zorgverlener en patiënt angstaanjagend klein geworden.

Op 16 juli bracht een Israëlische aanval nabij een AZG-kliniek in Al-Mawasi vier gewonden naar onze teams. Een dag later werden zonder waarschuwing twee appartementsgebouwen in Gaza-Stad getroffen waarin AZG-medewerkers woonden. Families zaten vast terwijl explosies ramen verbrijzelden. In een van de gebouwen kwamen puin en menselijke resten terecht in het appartement van een AZG-medewerker op de benedenverdieping.

Diezelfde dag verzorgden AZG-teams in Deir al-Balah twaalf gewonden, onder wie zeven kinderen, nadat Israëlische troepen een begrafenis in Al-Nuseirat hadden getroffen. Acht mensen kwamen daarbij om en twintig anderen raakten gewond. Onder de slachtoffers bevond zich de 21-jarige zoon van een AZG-medewerker. Onze collega kreeg het nieuws terwijl hij zelf aan het werk was op een spoeddienst.

Dit zijn geen geïsoleerde incidenten, maar slechts een momentopname van 48 uur in Gaza.

Een staakt-het-vuren zou moeten betekenen dat onze spoeddiensten niet langer gevuld zijn met oorlogsslachtoffers. Toch ontvangen onze teams, bijna twee jaar nadat AZG een veldhospitaal in Deir al-Balah opende en negen maanden na de aankondiging van het staakt-het-vuren, nog steeds gewonden van het conflict.

De gele lijn, die in het kader van het staakt-het-vuren zogenaamd voor veiligheid moest zorgen, is uitgegroeid tot een bijkomend instrument van controle en geweld. Ze verdeelt de Gazastrook en dringt Palestijnen samen in een steeds kleiner gebied.

Die gele lijn verschuift voortdurend. Ze is niet duidelijk afgebakend en kan op elk moment westwaarts opschuiven wanneer Israëlische troepen dat beslissen. Zonder overleg, zonder waarschuwing en zonder mogelijkheid om de beschikbare ruimte uit te breiden.

Nog deze week vertelde een moeder onze teams dat haar 14-jarige zoon met het syndroom van Down vijf keer werd neergeschoten door Israëlische scherpschutters nabij de gele lijn terwijl hij vlak bij zijn huis aan het spelen was.

Toen het staakt-het-vuren werd aangekondigd, controleerden Israëlische troepen ongeveer de helft van Gaza. Vandaag zitten bijna twee miljoen Palestijnen vast op ongeveer 30 procent van het grondgebied.

Een echt staakt-het-vuren zou vijandelijkheden moeten stoppen, wapens moeten doen zwijgen en mensen overal in Gaza bescherming moeten bieden tegen aanvallen. Een veiligheidsmaatregel gebruiken als oorlogswapen is niet te verantwoorden.

Ongeveer 90 procent van de bevolking werd gedwongen ontheemd, vaak meermaals. De meesten leven in overvolle tentenkampen of geïmproviseerde onderkomens. Schurft, luchtweginfecties, rattenbeten en andere ziekten komen op grote schaal voor.

Wanneer bombardementen niet volstaan om mensen te verdrijven, nemen overbevolking, ziekte en ontbering het over. Het is een tragere manier om hetzelfde resultaat te bereiken: een steeds groter deel van Gaza onleefbaar maken.

De vernietiging van woningen en de psychologische oorlog van permanente onzekerheid zijn niet gestopt met de aankondiging van het staakt-het-vuren.

Ten oosten van de gele lijn worden huizen en volledige wijken nog steeds met de grond gelijkgemaakt. Ten westen ervan treffen luchtaanvallen tenten, schuilplaatsen en de weinige gebouwen die overeind zijn gebleven.

Tegen de ondertekening van het akkoord was ongeveer 60 procent van de bevolking al dakloos geworden. Ongeveer 77 procent van alle woningen was beschadigd, waarvan de meeste volledig vernield. Zo'n 1,9 miljoen Palestijnen waren gedwongen ontheemd geraakt, vaak meer dan eens.

Vandaag leven bijna een miljoen Gazanen in tenten of geïmproviseerde schuilplaatsen, meestal zonder betrouwbare toegang tot schoon water, elektriciteit, gezondheidszorg of andere basisvoorzieningen. Toch gaan de vernielingen door en worden nieuwe evacuatiebevelen uitgevaardigd die mensen opnieuw op de vlucht jagen.

Zoals iedereen in Gaza krijgen ook onze collega's vaak slechts enkele minuten om te vertrekken wanneer zo'n bevel wordt uitgevaardigd. Ze laten hun laatste bezittingen achter zonder te weten waar ze nog veilig terechtkunnen.

De voortdurende onzekerheid en herhaalde gedwongen verplaatsingen zijn geen neveneffect van de oorlog geworden, maar een essentieel onderdeel ervan.

Humanitaire hulp mag nooit afhankelijk zijn van de voorwaarden van een staakt-het-vuren. Als bezettende macht is Israël volgens het internationaal recht verplicht ervoor te zorgen dat Palestijnen in Gaza toegang hebben tot hulp, ongeacht politieke onderhandelingen of militaire afspraken.

Toch blijft hulp bewust beperkt en afhankelijk gemaakt van voorwaarden. Leveringen lopen vertraging op door wisselende beperkingen aan grensovergangen. Hulp wordt opgenomen in politieke onderhandelingen alsof het om een gunst gaat in plaats van om een wettelijke verplichting.

Noodhulp wordt uitgesteld onder het voorwendsel dat herstel en wederopbouw zullen volgen. Maar negen maanden later bestaat er nog steeds geen geloofwaardig wederopbouwplan en blijven essentiële hulpgoederen geblokkeerd.

In plaats van zijn verplichtingen na te komen, heeft Israël internationale hulporganisaties, waaronder AZG, geschrapt uit officiële registers, waardoor internationaal personeel Palestina moet verlaten en medische voorraden moeilijker de bevolking bereiken.

Ondertussen circuleren plannen om Palestijnen onder te brengen in streng gecontroleerde kampen, waar toegang tot onderdak en hulp afhankelijk zou zijn van verblijf binnen gemilitariseerde zones.

Het staakt-het-vuren heeft niet geleid tot de veiligheid, stabiliteit en voorspelbaarheid die nodig zijn om te genezen.

Overal in Gaza zien AZG-teams overweldigende niveaus van verdriet, angst, slaapproblemen en psychische nood bij zowel volwassenen als kinderen. Die klachten nemen niet af, maar worden verergerd door voortdurende bombardementen, ontheemding en verslechterende leefomstandigheden.

Sommige patiënten, onder wie moeders, vertellen onze teams dat zij suïcidale gedachten hebben.

Voor Palestijnen zou een staakt-het-vuren moeten betekenen dat er eindelijk ruimte ontstaat om te rouwen, hun leven opnieuw op te bouwen en te herstellen van het geweld dat zij hebben meegemaakt. Die ruimte bestaat vandaag niet.

Psychologisch herstel is onmogelijk zolang bommen blijven vallen en drones permanent boven de bevolking cirkelen. Mensen leven elke dag in de angst dat zijzelf, hun familie of hun buren de dag niet zullen overleven.

De bescherming van burgers begint niet pas wanneer een staakt-het-vuren wordt ondertekend. Burgers moeten ook tijdens actieve gevechten beschermd worden en humanitaire hulp moet altijd mogelijk zijn.

Negen maanden na dit zogenaamde staakt-het-vuren zijn de wonden van de oorlog niet alleen nog niet geheeld, ze worden nog elke dag opnieuw toegebracht.