Ebola is een ernstige virale ziekte die wordt veroorzaakt door een groep verwante, zeer dodelijke virussen. Artsen Zonder Grenzen (AZG) heeft veel ervaring met het behandelen van ebolaziekte en ondersteunt al decennialang gemeenschappen en gezondheidsdiensten tijdens grote uitbraken. Onze teams speelden de afgelopen tien jaar een sleutelrol in vrijwel alle belangrijke ebola-responsen.
Ebola-epidemieën kunnen, afhankelijk van het virus dat de ziekte veroorzaakt, tussen de 25 en 90% van de geïnfecteerde mensen doden. Lange tijd bestonden er geen middelen om ebolaziekte te voorkomen of te behandelen. Vandaag zijn er voor sommige vormen van ebolaziekte wel vaccins en geneesmiddelen beschikbaar, maar dat geldt niet voor alle varianten.
De ziekte wordt niet veroorzaakt door één enkel virus, maar door verschillende virussen uit dezelfde familie. De bekendste zijn:
Hoewel de ziekten die zij veroorzaken allemaal onder de verzamelnaam “ebolaziekte” vallen, verschillen ze van elkaar in ernst en in de mogelijkheden om ze te bestrijden. Voor ebolaziekte veroorzaakt door het ebolavirus bestaan vandaag vaccins en behandelingen, terwijl dat voor andere vormen, zoals die veroorzaakt door het Sudan-virus of het Bundibugyo-virus, voorlopig niet het geval is.
Tussen 2014 en 2016 werd West-Afrika getroffen door een ebola-epidemie van ongekende omvang: 67 keer groter dan de grootste epidemie ooit geregistreerd. Het bereikte stedelijke gebieden en doodde meer dan 11.300 mensen.
De basismaatregelen om ebolaziekte te voorkomen zijn dezelfde voor alle varianten van het virus.
Om te voorkomen dat het virus zich verspreidt, worden patiënten in strikte quarantaine geplaatst en worden er ontsmettingsruimtes voor het medisch personeel ingericht. Tijdens de epidemie is het superbelangrijk om de bevolking goed te informeren over de ziekte en de maatregelen die ze moeten nemen om het risico op besmetting te verminderen.
Mensen die in contact komen met besmette patiënten moeten speciale beschermingsmiddelen dragen, zoals handschoenen, een masker en een veiligheidsbril, en heel voorzichtig zijn bij het verzorgen van patiënten. Hygiëne blijft natuurlijk superbelangrijk.
Het virus verspreidt zich door contact met lichaamsvocht van een besmet persoon of via oppervlakken die besmet zijn met dit lichaamsvocht. Mensen die voor besmette patiënten zorgen, moeten persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) dragen.
Het virus kan ook worden overgedragen door direct contact met het lichaam van overleden personen. Daarom moeten begrafenisondernemers PBM dragen.
Het is cruciaal om de besmetting in zorginstellingen onder controle te houden om het risico voor andere patiënten, zorgverleners en professionals te beperken.
De epidemie is voorbij als er 42 dagen lang geen nieuwe gevallen zijn gediagnosticeerd.
De behoeften van patiënten en getroffen gemeenschappen moeten centraal blijven staan in de respons, die op zes pijlers rust:
Overlevenden van ebola worden vaak gestigmatiseerd en soms uitgesloten door hun gemeenschap. Deze afwijzing, in combinatie met het trauma van het overleven van een zo dodelijke ziekte, vereist vaak psychologische begeleiding.
Bovendien kunnen mensen last hebben van blijvende lichamelijke klachten, zoals gewrichtspijn, hoofdpijn en gezichtsstoornissen, die medische zorg nodig hebben. Na de epidemie in West-Afrika heeft AZG-centra voor overlevenden opgezet in de drie meest getroffen landen.