Een job met ruimte voor ontplooiing en verdieping

Ontmoet Dominique Luypaers, vroedvrouw uit Antwerpen die sinds 2012 op het terrein werkt voor Artsen Zonder Grenzen. Dominique heeft inmiddels al meer dan 10 missies achter de rug in o.a. Congo, Tsjaad, Centraal-Afrikaanse Republiek, Afghanistan, Pakistan, Lebanon en tot tweemaal toe op een reddingsschip in de Middellandse zee. We stelden haar 7 vragen over het leven op het terrein als vroedvrouw.

Waarom wou je voor AZG werken?

Eerlijkgezegd droomde ik als tiener er al van om bij Artsen Zonder Grenzen te werken. Tijdens mijn studies vroedkunde werd dat idee tastbaar en na enkele jaren werkervaring als vroedvrouw heb ik concrete stappen ondernomen om die tienerdroom te realiseren, door o.a. de opleiding tropische geneeskunde in het ITG in Antwerpen te volgen.

Natuurlijk hield ik in mijn achterhoofd dat ik niet in een vakantieoord zou werken. Je vertrekt naar plaatsen waar vaak onveiligheid en geweld heerst, maar waar er ook een groot risico aanwezig is op het oplopen van tropische ziektes (zoals malaria e.d.). Je werkt en leeft ook in basisomstandigheden en met weinig comfort. Ook in je job heb je niet altijd alle technologische middelen om je werk als vroedvrouw uit te voeren. Werken op het terrein in een humanitaire context is absoluut niet vergelijkbaar met werken in een materniteit in België.

Gaandeweg heb ik mijn kennis, kunde en technieken kunnen ontwikkelen gericht op humanitair werk. Ik zag mijn job bij Artsen Zonder Grenzen ook niet als een eenmalig iets, ik heb ervoor gekozen om een carrière op te bouwen in de humanitaire sector.

Hoe ben je als vroedvrouw gegroeid in je positie?

In België heb je als vroedvrouw niet altijd de kans om zelf vaak bevallingen uit te voeren, omdat het veelal de gynaecoloog is die dit doet. Bij Artsen Zonder Grenzen is het voornamelijk de vroedvrouw die instaat voor de gehele begeleiding van arbeid en bevalling. Ik heb dan ook heel veel praktijkervaring opgedaan met o.a. et begeleiden van bevallingen en het verzorgen van slachtoffers van seksueel geweld.

Ik heb me ook heel hard ingezet om te groeien in mijn positie met de hulp van interne opleidingen en ‘training on the job’, zoals we dat zeggen. Ik ben tegelijkertijd ook enorm gegroeid als persoon: ik heb veel moeilijke bevallingen begeleid, gecompliceerde geboortes, noodsituaties en crisismomenten, maar ook positieve dingen en vreugdemomenten meegemaakt. Ik ben begonnen als vroedvrouw op mijn eerste missie in Congo en ben dan doorgegroeid naar superviseur vroedvrouw of leidinggevende van een team lokale vroedvrouw-collega’s.

Afhankelijk van je project kan zo’n team verschillen van een viertal vroedvrouwen naar een materniteit met vijftig vroedvrouwen. Daarna ben ik verder gegroeid in mijn positie naar een meer coördinerende rol van Midwife activity manager, waarin ik verantwoordelijk was voor een heel reproductief departement binnen een project. Daarbij gaf ik leiding aan een team van vroedvrouwen en andere medewerkers binnen het departement.

De job is ontzettend divers: Ik verricht administratieve taken, werk mee in de verloskamer, ondersteun de ambulante consultaties en geef les aan lokale medewerkers. Elke dag is een nieuwe verrassing je weet nooit wat er op je af komt. Dit kan wel eens stresserend zijn maar is tegelijkertijd zo boeiend.

Diversiteit in taken

"De job is ontzettend divers: Ik verricht administratieve taken, werk mee in de verloskamer, ondersteun de ambulante consultaties en geef les aan lokale medewerkers. Al die aspecten zijn zo boeiend."

Welke moeder-kind zorg biedt Artsen Zonder Grenzen aan?

In vele culturen is het niet de gewoonte dat een vrouw in het ziekenhuis bevalt of na de bevalling lang op de materniteit verblijft. Meestal gaan moeders binnen de eerste 24 uren reeds naar huis. Daarom proberen we hen de beste en meest complete verzorging te bieden wanneer ze in ons ziekenhuis of de gezondheidspost zijn: prenatale consultaties, postnatale zorg, steun bij de borstvoeding, vaccinaties voor moeder en baby, onderzoek naar een bijkomende pathologie van malaria of hiv, opvolging van de baby, aanbieden van contraceptie, etc. We nodigen hen ook uit om tot een opvolgconsultatie en we geven seksuele voorlichting aan de bevolking. Als we compliceerde situaties opmerken, roepen we de hulp van onze collega’s. Het is echt multidisciplinair teamwork!

In 2016 nam Dominique deel aan een zoek- en reddingsoperatie met de Bourbos Argos, één van de reddingsschepen van AZG die wordt ingezet om vluchtelingen op de Middellandse Zee te redden. Op 8 juni 2016 werden er 362 personen gered uit 3 rubberboten (video in het Engels).  

Hoe wordt je ondersteund door Artsen Zonder Grenzen in je functie?

Op de eerst missie kom je niet zomaar terecht. Je krijgt eerst een algemene opleiding waarin je leert over de contexten en de mogelijke risico’s, over jouw verantwoordelijkheden als vroedvrouw en je krijgt managementtraining. Je hebt op het terrein een heel team van internationale en lokale collega’s waaronder managers, leidinggevenden, team leaders die je voldoende steunen en omhullen qua technisch werk en ook emotionele beleving.

Er is altijd ruimte om met elkaar te spreken en debriefen. Elke dag kan moeilijke ervaringen met zich meebrengen maar daar wordt wel voldoende steun voor geboden. Er wordt wel van je verwacht dat je je werk goed kent, je goed kan aanpassen aan veranderende situaties, flexibel bent, bereidt bent om nieuwe dingen aan te gaan en uit je comfortzone te treden. Daarom is de vereiste van 2 jaar relevante werkervaring onontbeerlijk.

Hoe ga je om met het verlies van een patiënt?

Jammer genoeg wordt je ook geconfronteerd met het verlies van patiënten. Wanneer  zwangere vrouwen niet tijdig in ons ziekenhuis geraken (door wegblokkades, het ontbreken van vervoer, niet tijdig opzoeken van medische hulp...) zien we vaak patiënten die in een zeer ernstige lichamelijke staat verkeren.  Als een patiënt het niet haalt, is dat een klap voor iedereen. Voor de artsen en vroedvrouwen die aanwezig zijn maar ook voor het hele team.

Bij moeder-en kindsterfte wordt steeds een debriefing of nabespreking gehouden, om de emoties een plaats te kunnen geven én om de mogelijke oorzaak te analyseren en te rapporteren. Op persoonlijk vlak wordt er ook stoom afgeblazen en soms wordt er gehuild samen, als dat gepast is.

Ik heb bijvoorbeeld een patiënte verloren die een miskraam doormaakte. Het project van Artsen Zonder Grenzen bevond zich in een zeer afgelegen gebied in Tsjaad. Een vrouw kwam na uren, zelfs dagen reizen toe in de gezondheidspost. Ze bloedde hevig en verkeerde in een vergevorderde staat van shock. Ik wist het bloeden te stoppen en onze arts deed al het mogelijke om de vrouw te reanimeren maar ze overleed kort nadien.

Wat heb je geleerd van lokale collega’s?

Als expat vroedvrouw werk je altijd samen met lokale medewerkers. Onze projecten bestaan door hun motivatie, inzet en daadkracht. Ik breng mijn kennis en ervaring als (Westerse) vroedvrouw maar mijn lokale collega’s kennen als geen ander hun land, cultuur en tradities. Samen kijken we hoe we op de best mogelijke manier moeders en kinderen kunnen begeleiden en zorg aanbieden. We leren enorm veel van elkaar en er groeit vaak een vriendschap of ‘zusterschap’. Er ontstaat een intense band als je gedurende zes maanden of langer nauw samenwerkt en vreugde en verlies deelt met elkaar.

De noodzakelijkheid van lokale medewerkers

"Onze projecten bestaan dankzij de motivatie, inzet en daadkracht van de lokale medewerkers."

Wat zou je zeggen tegen een collega vroedvrouw die erover nadenkt solliciteren bij Artsen Zonder Grenzen?

Ik wil graag Belgische vroedvrouwen ten zeerste motiveren om voor Artsen Zonder Grenzen te werken op het terrein als ze op zoek zijn naar een job met ruimte voor verdieping en ontplooiing. Weten dat mijn inzet een verschil kan maken is iets dat mij motiveert om steeds opnieuw op missie te vertrekken. En die motivatie wordt alleen sterker. Artsen Zonder Grenzen is een ook organisatie die in staat is om noodhulp op poten te zetten in een zeer korte tijd. Om daar deel van uit te maken, om mijn kunde in te zetten voor vrouwen en kinderen die geen alternatieven hebben of die geen toegang tot basis gezondheidszorg hebben, dat is mijn sterkste beweegreden.

Terug naar het profiel Vroedvrouw

1 / 4