Artsen Zonder Grenzen

Palestijnse Gebieden

© Benoit Marquet

Reden voor interventie:
Gewapend conflict

Terreinmedewerkers: 91

Armoede, beperkte bewegingsvrijheid en toenemend geweld in de Palestijnse gebieden hebben grote gevolgen voor de mentale gezondheid. AZG biedt in de Westelijke Jordaanoever en Gaza psychologische hulp aan de slachtoffers van het geweld door de Israëlisch-Palestijnse en intra-Palestijnse conflicten. Ook biedt zij medische bijstand aan de personen die verstoken blijven van gezondheidszorg.

De patiënten leven er in erbarmelijke en onveilige toestanden, in vluchtelingenkampen of gebieden waar vaak invallen gebeuren, vaak nabij controlepunten of Israëlische kolonies. De bevolking lijdt aan depressie, angsten, posttraumatische stress en psychosomatische aandoeningen, en symptomen als slapeloosheid, flashbacks en nachtmerries.

De psychologen van AZG bieden individuele therapie of groepsessies voor kinderen, jongeren en volwassenen om zo de symptomen te verzachten en de bevolking te helpen om zich de aanpassingsmechanismen eigen te maken. De teams zijn samengesteld uit een psycholoog, een arts en een sociaal assistent. Het programma blijft flexibel en kan aan de noden van de patiënten in deze snel veranderende context worden aangepast. De afsluiting van de doorgang en de beperkingen bemoeilijken de verplaatsingen, waardoor de consulten en therapieën vaak thuis worden uitgevoerd. In 2007 vonden er (in Nabloes, Gaza en Hebron) in totaal 4.617 consultaties plaats. 42% van de patiënten waren nog geen 12 jaar.

Programma voor postoperatieve urgenties

Hamas heeft de controle van de Gazastrook in handen nadat zij in mei en juni een gewelddadig conflict aanging met Fatah. Dit conflict maakte ruim 1.200 gewonden, waarvan heel wat speciale verzorging nodig hebben. In juli startte AZG een programma voor postoperatieve zorgen waarmee ze de patiënten kunnen helpen om van hun wondes te herstellen en zo snel mogelijk opnieuw mobiel te zijn. Hiervoor biedt zij opvolgingsconsulten, pijnbestrijding, antibiotica en kinesitherapie. Honderden personen werden op basis van medische criteria, alsook voor financiële redenen of door de veiligheids- en mobiliteitstoestand opgenomen.

Levering van geneesmiddelen en medisch materiaal

Het embargo van 2006 door de westelijke staten leidde tot een algemene verzwakking van het gezondheidssysteem en tot heel wat stakingen van het verzorgend personeel. Het ministerie van Volksgezondheid hangt volledig af van donaties van de internationale gemeenschap. Ondanks het ingevoerde systeem om de financiële druk te verlagen en medisch materiaal te leveren, ontvangen de verzorgers nog steeds hun loon niet en herhaaldelijke stakingen van de openbare sector hebben de toegang tot verzorging verstoord, vooral op de Westelijke Jordaanoever. AZG leverde regelmatig een lading medicijnen aan Hebron om er de zware tekorten te verzachten, alsook medicijnen en medisch urgentiemateriaal aan de ziekenhuizen in Gaza.

AZG werkt sinds 1988 in de Palestijnse gebieden.

GAZASTROOK

Net als de rest van de bezette Palestijnse Gebieden is de Gazastrook sinds begin 2006 aan een internationaal embargo onderworpen. De toch al moeizame situatie verslechterde halfweg 2007 nog verder, toen Hamas na weken van bittere onderlinge strijd de macht greep. De veiligheidsdiensten en milities waren verdeeld in facties en deze bloedige machtsovername was het hoogtepunt van de stijgende rivaliteit tussen Hamas en Fatah. De rest van het jaar werden alle manifestaties tegen Hamas en het begin van een opstand van teleurgestelde leden van het vroegere regime met geweld onderdrukt.

De nieuwe Palestijnse regering op de Westelijke Jordaanoever werd al snel erkend door Israël en de internationale schenkers, die onmiddellijk een dialoog met haar begonnen, maar de Gazastrook blijft onder controle en de strenge sancties van Hamas. Israël beperkt de doorgang van voedingsmiddelen en basismedicijnen naar Gaza, en het aantal medische reizen van patiënten naar het buitenland neemt af. De bevoorrading van brandstof en elektriciteit is verminderd als drukmiddel tegen het Hamas-regime, dat in september nog door de Israëlische regering gekwalificeerd werd als “vijandige entiteit”.

Tegelijk met het politieke en economische isolement van de Gazastrook, wisselt ook het Israëlisch/Palestijnse conflict. De nabijgelegen Israëlische gemeenschappen en militaire bases blijven het mikpunt van mortier- en raketschoten van Hamas en van splintergroepen. De gerichte luchtaanvallen en beperkte invallen van de kant van Israël, die in principe bedoeld zijn om de raketschoten te beperken, maken onvermijdelijk ook burgerslachtoffers.

Op het toppunt van de conflicten tussen Palestijnse groepen, in mei en juni, vielen er minstens 200 doden en zo’n 1.200 gewonden. Maar de opsplitsing van de Palestijnse Autoriteit kort daarna heeft nog veel meer zware gevolgen gehad. Het toch al kwetsbare gezondheidsstelsel is uitermate gepolitiseerd geraakt, waarbij de twee partijen vaak tegenstrijdige instructies geven. De conflicten leiden tot politieke benoemingen en stakingen en demoraliseren het personeel.

Het embargo bemoeilijkt de bevoorrading van de ziekenhuizen met geneesmiddelen en apparatuur, en de economie is volledig ingestort; de toegang tot gezondheidszorg is sterk beperkt. Om die redenen heeft AZG haar activiteiten uitgebreid van geestelijke gezondheidszorg naar postoperatieve verzorging, revalidatie en pediatrie.

Niet alleen door het geweld en de beperkte capaciteit van de secundaire medische structuren, maar ook door het politieke klimaat neemt de behoefte aan externe medische bijstand toe. De standpunten van de belangrijkste tegenstanders raken zo sterk gepolariseerd dat de toegang tot gezondheidszorg voor personen met een specifieke of vermeende politieke voorkeur wordt beperkt.

De parallelle ministeries van Volksgezondheid en talrijke lokale organisaties worden beschouwd als rechtstreeks beïnvloed door Hamas of Fatah, en van bepaalde internationale non-gouvernementele organisaties, vooral degene die gefinancierd worden door grote institutionele schenkers, wordt gezegd dat ze politieke overwegingen hebben. Daarom is voor een medisch/humanitaire organisatie financiële onafhankelijkheid niet alleen vanzelfsprekend maar absoluut noodzakelijk om in Gaza te kunnen werken. AZG verklaart en onderstreept regelmatig haar onafhankelijkheid aan de Palestijnse autoriteiten die op de Westelijke Jordaanoever erkend worden, de Israëliërs én de plaatselijke belanghebbenden, om een zo breed mogelijke toegang te krijgen tot de noodbehoeftige gemeenschappen.

Maar de conflicten houden aan, en de gezondheidsbehoeften worden een simpel politiek instrument om druk uit te oefenen. Zolang iedereen bij zijn standpunt blijft, krijgen de gezondheidsdiensten het misschien nog wel moeilijker. Onafhankelijk humanitair werk wordt dan een nóg grotere noodzaak.