Artsen Zonder Grenzen

Lesotho

© Wayne Conradie

Reden voor interventie: Endemische/Epidemische ziekte

Terreinmedewerkers: 24

Lesotho, ook wel "het bergkoninkrijk" genoemd, is een klein land dat volledig omsloten wordt door Zuid-Afrika. Jaarlijks sterven ongeveer 23.000 van de 1,8 miljoen inwoners (meer dan 1 % van de bevolking) aan oorzaken die verband houden met hiv. Tuberculose (tbc) is de belangrijkste doodsoorzaak bij seropositieven. In de gebieden waar AZG actief is, zijn meer dan 90 % van alle tbc-patiënten gecoïnfecteerd met hiv.

De afgelopen twee jaar zijn meer dan 2.200 patiënten gestart met antiretrovirale therapie (ARV) in de door AZG ondersteunde gezondheidsstructuren. Het programma wordt gestuurd vanuit het Scott-ziekenhuis in Morija, op 40 kilometer van de hoofdstad Maseru. Het ondersteunt 14 klinieken voor basisgezondheidszorg die gelegen zijn in geïsoleerde plattelandsgebieden en 220.000 inwoners bereiken, onder wie zo'n 35.000 hiv-/aidspatiënten.

AZG werkt ook samen met de directie en het personeel van het ziekenhuis, om geïntegreerde zorg te kunnen bieden, inclusief counseling en hiv-screening, preventie van de overdracht van moeder op kind, tijdige hiv-opsporing bij baby's en behandeling van opportunistische infecties en co-infecties, vooral tbc.

Eind 2007 waren al meer dan 21.000 personen getest op hiv (34 % bleek seropositief), en was de moeder-kindoverdracht gedaald tot 6 % wanneer zowel moeder als kind behandeld werden en de baby in een vroeg stadium kon worden getest. Dankzij de integratie van tbc- en hiv-behandeling konden seropositieven systematisch gescreend worden op tbc, terwijl tbc-patiënten regelmatig konden worden gescreend op hiv. Op die manier konden gecoïnfecteerde patiënten terecht bij een "uniek loket". De diagnose van tbc is ondertussen verbeterd, ook voor multiresistente stammen.

Deze resultaten werden snel bereikt dankzij verschillende factoren: opleiding van verpleegkundigen; wekelijkse bezoeken van mobiele medische AZG-teams in elke kliniek; aanwerving en opleiding van "niet-professionele hiv-/tbc-counselors" (vaak leden van de gemeenschap bij wie hiv/aids werd vastgesteld en die toegelaten werden tot het programma) voor de uitvoering van allerlei taken, waaronder de bevordering van therapietrouw; capaciteitsversterking van het laboratorium en de apotheek van het districtziekenhuis; verbetering van de kennis over de behandelingen, en bevordering van de tolerantie en de participatie van de gemeenschap.

Het schrijnende gebrek aan zorgverleners brengt de uitbreiding van de activiteiten in Lesotho en hun continuïteit op lange termijn in het gedrang. Het land telt niet eens 100 artsen, van wie de meeste afkomstig zijn uit andere Afrikaanse landen en meestal slechts tijdelijk in Lesotho werken, in afwachting van hun certificatie voor Zuid-Afrika, waar ze veel hogere lonen krijgen. Bovendien waren in juni meer dan 50 % van alle gekwalificeerde verpleegfuncties vacant in de 14 klinieken die AZG ondersteunt, terwijl de werklast steeg door het toenemende aantal hiv-gevallen. In het districtziekenhuis was 30 % van de functies vacant.

In mei besliste het team in Lesotho, samen met andere projecten in zuidelijk Afrika, om een rapport te publiceren over het tekort aan verzorgingspersoneel. Het rapport beval een aantal nationale en internationale maatregelen aan om het behoud en de aanwerving van gekwalificeerd zorgpersoneel te verbeteren, en om sommige klinische taken van artsen over te dragen aan verpleegkundigen en een aantal niet-klinische verpleegtaken aan niet-professionelen. Als er niets fundamenteels verandert, is de kans klein dat de toegang tot ARV's kan worden uitgebreid en de zorgkwaliteit op lange termijn kan worden verbeterd.

AZG werkt sinds 2006 in Lesotho.