Oorlog in de Gazastrook
AZG in Gaza
Na het grondoffensief, toen het erg moeilijk te plaatse werken was voor de teams, stuurde Artsen Zonder Grenzen meteen extra mensen en materiaal naar Gaza. Hier vindt u alle informatie over de activiteiten van Artsen Zonder Grenzen in Gaza.
Humanitair recht in oorlogstijd
Françoise Bouchet-Saulnier legt uit hoe het internationaal recht, dat voorziet in de bescherming van burgerbevolkingen, in Gaza met de voeten wordt getreden. Zij is juridisch directeur van Artsen Zonder Grenzen en auteur van de Dictionnaire pratique du droit humanitaire.
In oorlogstijden, zoals vandaag met de oorlog tussen Israël en de Hamas in Gaza, bestaat voortdurend de verleiding om machtsgebruik voorrang te geven op de internationale humanitaire rechtsregels.
Deze regels werden in 1977 vervolledigd met een aantal aanvullende protocols bij de in 1949 aangenomen conventies van Genève. Artikel 57 van dit eerste aanvullende protocol verbiedt de automatische tegenaanval op een burgerinstelling zoals dat vorige week gebeurde op drie scholen van de VN in de Gazastrook.
Deze scholen waren omgevormd tot een schuiloord voor de bevolking, maar werden door de Israëlische strijdkrachten met bommen bestookt. In een van deze scholen werden 40 mensen gedood. De Israëlische autoriteiten verantwoordden deze bombardementen met de bewering dat er vanuit deze scholen raketten werden afgevuurd door Hamas. De verplichting om een onderscheid te maken tussen burgers en militairen blijft echter gelden, zelfs in een stadsconflict.
Wat de provocaties ook zijn, een automatische tegenaanval is niet toegestaan. Een tegenaanval moet immers de evenredigheids- en voorzichtigheidsregels naleven. Het door de Israëlische autoriteiten gebruikte argument van wettige zelfverdediging kan de ernstige schade aan burgers niet verantwoorden. Op de 18e dag van het conflict, gisteren, had het offensief 930 doden gemaakt, onder wie 277 kinderen.
Ik treed de verklaringen bij van John Ging, directeur van de operaties in Gaza van het agentschap van de Verenigde Naties voor de Palestijnen (UNRWA). Hij was van oordeel, gisteren in Genève, dat de oorlog in Gaza leidt tot “een echte crisis voor de bescherming van burgers omdat die zich absoluut nergens in veiligheid kunnen brengen”. Hij voegde eraan toe dat dit “een test is voor onze menselijkheid en onze capaciteit om 1,5 miljoen mensen te beschermen” krachtens de conventies van Genève.
De Israëlische autoriteiten, die de Gazastrook hebben afgesloten voor journalisten, maken het internationaal recht volledig machteloos om burgers te beschermen. Het recht wordt dus de facto met voeten getreden. Hulpoperaties ten behoeve van de gewonden zijn onmogelijk, er wordt geweigerd om de intensiteit van de gevechten te beperken om de veiligheid van de burgers te beschermen. Hamas, dat we nauwelijks te zien krijgen, respecteert evenmin de regels van het internationaal humanitair recht en gebruikt de bevolking als menselijk schild. Wat de wapens betreft, fosforbommen, fragmentatiebommen of landmijnen: deze zijn niet volledig verboden, maar hun gebruik is enkel toegestaan voor militaire doelwitten. Ze mogen dus niet meer gebruikt worden wanneer de militaire doelwitten en de burgerbevolking vermengd zijn, zoals in Gaza-stad.
Oorlog tast verzwakte gezondheidszorg in Gaza nog verder aan
De problemen in de Palestijnse gezondheidszorg zijn des te groter nu het conflict intenser wordt en het geweld crisishoogte bereikt. Maar de problemen dateren al van voor deze oorlog en zijn hardnekkig. De situatie verslechtert al bijna een jaar, als gevolg van verschillende politieke en economische factoren.
Jaren van conflict en geweld tussen Israël en Palestina; het economisch embargo dat in januari 2008 verstrengd werd (vooral voor elektriciteit en brandstof); het geweld tussen Palestijnen onderling in de zomer van 2007 waarbij ook ziekenhuizen doelwit waren; de aanvallen op medisch personeel en hulpverleners; de blokkade van toegang tot medische zorgen; dat alles heeft doorheen de tijd de gezondsheidszorg in de Palestijnse gebieden ondermijnd en verzwakt.
Ziekenhuizen ondervinden problemen met het onderhoud en functioneren, gezondheidsdiensten zijn beperkt, medische voorraden en medicijnen zijn slechts beperkt in voorraad en de toegang tot gespecialiseerde verzorging buiten de Gazastrook is gelimiteerd. Terwijl de bevoorradingsproblemen niet nieuw zijn, zet de huidige golf van geweld de verzwakte gezondheidszorg extra onder druk.
Bij de problemen die de blokkade veroorzaakte, kwamen ook nog eens de interne conflicten van het laatste jaar. Met twee strijdende partijen (de Palestijnse Autoriteit en Hamas) zat het gezondheidspersoneel gekneld tussen de verschillende belangen. Het kreeg te maken met tegenstrijdige opdrachten, geblokkeerde toegang tot gezondheidszorg, moeilijkheden op de werkvloer werk door politieke banden en verminderde kwaliteit van de zorg.
De algemene staking van de Palestijnse vakbond van gezondheidspersoneel op 30 augustus (met een opvolging van 50 tot 80%) had een rampzalige impact op de 1.6 miljoen inwoners van Gaza, die toch al zwaar getroffen waren door de jaren van conflict.
Opblaasbare tenten: snelle en goedkope operatiekwartieren
© Bruno Stevens/Cosmos
Gewonde patiënten die gespecialiseerde of opvolgingsprocedures nodig hebben, worden verzorgd in een tijdelijk ziekenhuis in Gaza-stad. Artsen Zonder Grenzen werkt al meer dan drie jaar met opblaasbare tenten.
Die tenten maken het mogelijk om snel meerdere operatiekwartieren, eenheden voor intensieve zorgen en ziekenhuisbedden te installeren en hen aan te passen aan de situatie. Dr. Mego Terzian, noodhulpcoördinator van Artsen Zonder Grenzen, geeft uitleg.
Hoe ziet een tijdelijk ziekenhuis eruit?
"Langs de buitenkant zijn het twee enorme witte tenten. Elke tent is honderd vierkante meter. Ze zien er als gewone tenten uit. De structuur waarop het dak rust is gemaakt van opblaasbare buizen. De binnenkant van de tent wordt georganiseerd zoals de situatie dat vraagt. Voor hier in Gaza hebben we twee operatiekwartieren en twaalf bedden voor postoperatieve zorgen. Het kostte logistieke medewerkers maar 48 uur om de tenten op te zetten. In die tijd kon het chirurgisch team zich organiseren (personeel rectureren, etc.).
De hygiënische omstandigheden voor sterilisatie worden gegarandeerd door een systeem van interne onderverdelening en een ontsmettingszone, met gebruikt materiaal aan de ene en proper materiaal aan de andere kant. Deze snel opzetbare technische oplossing heeft een capaciteit die aangepast kan worden en is erg economisch."
Wanneer wordt dit soort tenten gebruikt?
"We hebben deze opblaasbare tenten ontdekt in Indonesië, waar ze gebruikt werden door het Italiaanse leger. Artsen Zonder Grenzen heeft ze voor het eerst gebruikt in november 2005, na de aardbeving die Kasjmir, in Pakistan, trof. De dagen na de aardbeving stroomden duizenden gewonden weg uit de regio, naar Manshera, ook al was het ziekenhuis daar ernstig beschadigd. Daarom opende Artsen Zonder Grenzen een tijdelijk ziekenhuis van meer dan 1000 vierkante meter en met 120 bedden. Dat ziekenhuis werd gebouwd onder negen opblaasbare tenten en had vier operatiekwartieren, een spoeddienst en een eenheid intensieve zorgen. Het werd opgebouwd in twee weken.
Dat was de eerste keer dat Artsen Zonder Grenzen chirurgische hulp kon bieden na een aardbeving. Zo’n zevenhonderd patiënten werden verzorgd in dit tijdelijk ziekenhuis. Daarna gebruikten we de tenten in Indonesië en in Zuid-Soedan voor chirurgie, en in Yemen in 2008 voor posoperatieve zorgen."
Wat zijn de grote voordelen van deze tenten?
"De tenten zijn een intrigerend alternatief in contexten van natuurrampen of gewapende conflicten. De bestaande structuren functioneren dan niet langer en het is noodzakelijk om snel veel mensen te kunnen verzorgen in goede hygiënische omstandigheden. Door deze tenten kunnen we op grotere schaal helpen. In Congo bijvoorbeeld, moesten we eind 2008 binnen een week een operatiekwartier en een uitslaapkamer volledig herorganiseren in Goma. In Gaza waren we binnen de twee dagen operationeel. We kunnen onze patiënten in hygiënische omstandigheden verzorgen. En een tent kost dan wel 25.000 euro, maar ze kan makkelijk hergebruikt worden in een volgende interventie."
Hoe 'opblaasbaar' is een 'opblaasbare' tent?
De tenten worden ‘opblaasbaar’ genoemd omdat ze zijn samengesteld uit boogvormige buizen die, als ze opgeblazen worden, de tent opzetten. Een tent is gemaakt van zeildoek in PVC en bestand tegen weer en wind. Ze is vier meter hoog, 8 meter breed en 12 meter lang, goed voor een oppervlakte van 100 vierkante meter. Ze is snel en makkelijk op te zetten, en licht om te transporteren: de tent weegt 1.200 kg zonder medische en logistieke uitrusting. Elektrische kabels en buizen voor de afvoer van water en een ventilatiesysteem kunnen binnen en buiten door kokers. Voor de isolatie op de grond zijn er plastic tegels, waarover een plastic zeil komt, dat geïntegreerd is in de structuur van de tent. Als ze wordt ingericht als ziekenhuis, kunnen er 16 tot 20 bedden geplaatst worden. Als ze wordt ingericht als chirurgische eenheid, is er ruimte voor twee operatiekwartieren en een ontwaakkamer.
Het verhaal van Riyad
© François Dumont/MSF
Riyad is negentien en woont in de noordelijke stad Beit Lahia en meer precies in Al Atatra, een zone die bijzonder zwaar getroffen werd door het Israëlische offensief. Op 5 januari raakt Riyad ersntig gewond door een Israëlische raket.
Zijn linkerbeen moest geamputeerd worden. Twee weken na het staakt het vuren komt hij naar het ziekenhuis van Artsen Zonder Grenzen in Gaza-stad voor kinesietherapie.
“Ik was thuis met mijn familie. Het was een kalme dag, er was geen lawaai van vliegtuigen of tanks. We besloten naar buiten te gaan om de zon te zien. Ik liep naar een winkel om wat te kopen en toen ik terugkwam, klopten er plots mensen aan de deur. Ik zag dat de buurkinderen in paniek waren. Ik vroeg hen wat er gebeurde, en ze vertelden dat de Israëli’s Al Atatra aanvielen en dat ik naar binnen moest gaan.
Ik begreep niet wat er toen gebeurde. Ik viel op de grond. Ik denk dat ik een paar minuten bewusteloos was. Toen ik bijkwam, zag ik mijn vader op de grond liggen. Zijn benen bloedden, maar hij stond recht en tilde me op. Samen met mijn broer droeg hij me naar binnen. Mijn vader riep om hulp, maar niemand antwoordde. Ik lag een half uur op de grond en ik bloedde.
Mijn vrouw kwam naar mij gelopen. Ze huilde en ze schreeuwde. ‘Ik ben geraakt,’ vertelde ik haar, ‘ik ga sterven!’ Ik zag toen alles in een waas, mijn zich was niet helder meer. Mijn vader en moeder riepen overal om hulp, maar niemand antwoordde. Toen kwam mijn vader weer thuis, pakte mij op en ging zo op zoek naar een ziekenwagen. Ze brachten mijn broer ook naar buiten, maar geen wagen en geen ambulance kwam langs. We waren een uur, misschien wel anderhalf uur, op straat.
Toen kwam er toevallig een buurman naar buiten die ons zag. Hij had een kleine tractor. Hij wou ons helpen, maar zijn moeder hield hem tegen en vroeg hem niet weg te gaan. Hij duwde haar weg en ze viel op de grond. De buurman nam zeven mensen met zich mee op zijn kleine tractor, waaronder mijn vader en ik. We zaten op mekaar gepakt.
Traag begonnen we te rijden. We staken een baan over en bereikten een andere baan. Toen werd het vuur op ons geopend. We gingen terug. We begonnen met een witte vlag te zwaaien en ik verloor veel bloed. Ik weer naar het Al Shifa-ziekenhuis gebracht. Daar kreeg ik een bloedtransfusie. Vijf onder werden geraakt en één iemand stierf – de buurman.
Ik verloor steeds het bewustzijn maar ik herinner me dat ik zag dat ik mijn been er bijna af was toen ik door de raket geraakt werd. Mijn been lag op de grond en hing nog maar met een klein stukje vast. In het ziekenhuis was ik niet bij bewustzijn, maar toen ik wakker werd zag ik datmijn been geamputeerd was.
Godzijdank is dat uiteindelijk niet zo’n groot probleem. Ik ben er niet door ontmoedigd. Als ik andere mensen zie wandelen is het natuurlijk pijnlijk, maar het had veel erger kunnen zijn. Ik zal niet binnen blijven. Ik wil mijn graad in geografie behalen en ik hoop echt dat ik een goede baan kan vinden. Insh’ Allah.”
Het verhaal van Bilal
© François Dumont/MSF
Bilal, 14 jaar, laat zich door zijn vader helpen om een blikje cola te drinken. Bilal voelt zich beter, een uur nadat een chirurgisch team hem geopereerd heeft in het veldhospitaal in Gaza-stad.
Alles begon op 6 januari. Bilal was thuis, in het noorden van Gaza-stad, toen een Israëlisch bombardement het gebouw trof. Een enorme explosie volgde en Bilal raakte ernstig gewond: een diepe wonde aan zijn rechtervoet en brandwonden over zijn hele lichaam.
Bilal werd naar het Al Shifa-ziekenhuis gebracht in Gazastad, waar hij meteen geopereerd werd. Op het hoogtepunt van het Israëlische offensief werden de medische ploegen van het ziekenhuis overrompeld door gewonden. Om plaats te maken voor andere dringende gevallen, werd Bilal verplaatst naar een ander ziekenhuis, waar hij uiteindelijk vertrok.
Maar de volgende dagen bleef zijn boet bloeden en geraakte de wonde geïnfecteerd. Bilal werd naar het opblaasbare ziekenhuis van Artsen Zonder Grenzen gebracht. Daar werd het geïnfecteerde weefsel operatief verwijderd. Hoewel hij een bloedtransusie nodig had, verzekeren de artsen hem dat zijn verwondingen snel zullen genezen.
Maar bijna een maand later is Bilal nog altijd in shock, legt zijn vader uit. “Hij is depressief. Zijn twee broers en zijn zus raakten ook gewond bij de explosie. Ze hebben vandaag nog allemaal schrik van het minste geluid.”
24/12/2009
Op 27 december 2008 begon het Israelische leger een militaire operatie in de Gazastrook. Na 22 dagen was de balans zwaar : bijna 1300 Palestijnen werden gedood, en zo’n 5300 anderen verwond. Wat zijn – één jaar later – de humanitaire, medische en economische gevolgen van deze oorlog?
19/02/2009
Tussen 27 december en 18 januari vielen er meer dan 5.000 gewonden in Gaza. Velen krijgen nu postoperatieve zorg.
06/02/2009
Meer dan drie weken na het bestand hebben medische teams van Artsen Zonder Grenzen hun chirurgische, postoperatieve en psychologische activiteiten uitgebreid. Zij focussen zich op wie gewond raakte tijdens het Israëlische offensief in januari.
03/02/2009
Terwijl veel gewonden nog chirurgische ingrepen of post-operatieve verzorging hebben, groeit bij de bevolking in de Gazastrook de nood aan sociale en psychologische hulp.
26/01/2009
Onderzoek van Artsen Zonder Grenzen in de Gazastrook toonde aan dat er nood is aan secundaire en gespecialiseerde chirurgie. Medische teams zijn vandaag begonnen met gespecialiseerde chirurgische ingrepen in de opblaasbare medische tenten die de organisatie vorige week in Gaza-stad heeft opgezet.
17/01/2009
Een chirurgisch team van Artsen Zonder Grenzen ging vandaag de Gazastrook binnen. Het zal essentiële chirurgische verzorging geven aan de zwaargewonden die vielen tijdens de drie weken van intens geweld tussen Israël en Hamas.
15/01/2009
Gewonden verzorgen die niet naar het hospital kunnen komen en medisch materiaal en medicijnen verdelen: het team van Artsen Zonder Grenzen in Gaza blijft verderwerken, hoewel er geen hulpmateriaal aangevoerd kan worden.
12/01/2009
Artsen Zonder Grenzen heeft nog steeds de grootste moeite om gewonden te bereiken. De veiligheidssituatie verhindert medische teams en humanitaire hulpverleners de bevolking te helpen, die niet kan vluchten en in de val zit.
09/01/2009
Jessica Pourraz, de terreincoördinator van Artsen Zonder Grenzen in Gaza, ziet dat de situatie ongewijzigd blijft. In de huidige onveilige omstandigheden, kunnen medische teams en hulpverleners nog steeds geen hulp bieden aan de bevolking, die gevangen zit.
08/01/2009
Het militaire offensief in de Gazastrook treft burgers zonder onderscheid en medische teams blijven ernstige hinder ondervinden bij hun hulpverlening, zegt Artsen Zonder Grenzen. De organisatie stuurt een extra chirurgisch team.
04/01/2009
De operatiekwartieren in ziekenhuizen in Gaza hebben dringend nood aan chirurgen. In Gaza-stad zit de afdeling Intensieve Zorgen van het Shifa ziekenhuis aan het plafond van haar capaciteiten. Drie expats van Artsen Zonder Grenzen (een terreincoördinator, een arts en een verpleger) kwamen op 31 december aan in de Gazastrook om de lokale teams te versterken.
02/01/2009
Woensdag 31 december versterkten drie expats van Artsen Zonder Grenzen de lokale teams in de Gazastrook. Zij beschrijven de spanning en de hindernissen om in Gaza te kunnen werken. Luchtaanvallen en bombardementen maken het erg moeilijk voor personeel en patiënten om zich te verplaatsen.
30/12/2008
Artsen Zonder Grenzen behandelt gewonden. Een eerste vrachtwagen met medische noodhulp is aangekomen in de Gazastrook.
29/12/2008
Teams van Artsen zonder Grenzen hebben de afgelopen week medicijnen en andere medische voorraden gedoneerd aan de twee belangrijkste ziekenhuizen in de Gazastrook. Vandaag proberen teams mensen te bereiken die gewond zijn geraakt tijdens de gevechten in het gebied.
